Podstawy funkcjonowania i skutki korekty podatkowej z perspektywy podatnika

korekta deklaracji podatkowej podatki

Zgodnie z podstawowymi zasadami polskiego prawa podatkowego, podatnik w zakresie PIT zasadniczo powinien samodzielnie obliczyć podatek i złożyć zeznanie podatkowe. Generalnie deklaracje podatkową PIT (taką jak na przykład PIT 36 lub PIT 37) można złożyć tylko raz. Taka pierwotna deklaracja, nazwana jest deklaracją zwykłą. Każda następna powinna być rozpatrywana w kategoriach korekty deklaracji uprzednio złożonej. W jaki sposób przygotować korektę deklaracji PIT oraz jakimi zasadami się kierować?

Prawo do korekty lub jej brak

Prawo do skorygowania deklaracji podatkowej zostało wprowadzone przez ustawodawcę jako jedna z zasad ordynacji podatkowej (Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm.). Co ważne, prawo do skorygowania deklaracji zasadniczo dotyczy podatków wyznaczanych poprzez złożenie formularza podatkowego PIT, na przykład PIT 37 lub PIT 36. Art. 81 Ordynacji podatkowej zasadniczo nie znajduje zastosowania do podatków, które nakładane są (powstają) poprzez doręczenie decyzji. W przypadku takich podatków, podatnicy mają często obowiązek złożenia informacji dotyczącej danego podatku (np. informacji na podatek od nieruchomości) i jest to forma zgłoszenia podatkowego. Jednak wysokość podatku określana jest decyzją wymierzającą podatek. W takich sprawach podatnik może zmienić dane (wcześniej złożone) w swoich informacjach – jednak nie można zakwestionować wysokości podatku zwykłą korektą.

Podstawa prawna korekty deklaracji znajduje się w art. 81 ustawy Ordynacja Podatkowa: cytat: „Jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację.”

Skutki złożenia korekty deklaracji

Złożenie korekty deklaracji nie wymaga uzasadnienia przyczyn danej korekty, aczkolwiek Urząd może jednak wezwać podatnika do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Postawa tego obowiązku znalazła się również bezpośrednio w ustawie Ordynacja Podatkowa, zgodnie z art. 274a cytat: „W razie wątpliwości co do poprawności złożonej deklaracji organ podatkowy może wezwać do udzielenia, w wyznaczonym terminie, niezbędnych wyjaśnień lub uzupełnienia deklaracji, wskazując przyczyny podania w wątpliwość rzetelności danych w niej zawartych.”

korekta deklaracji  podatkowej podatki
Korekta deklaracji podatkowej i jej skutki – co trzeba wiedzieć

Nie mniej, poprawnie złożona korekta deklaracji będzie odnosić konkretne skutki dla podatnika. Zasadniczo można je podzielić na trzy rodzaje efektów:

  • po pierwsze może to być obniżenie wysokości zobowiązania podatkowego – w przypadku, jeżeli wykazana w pierwotnej deklaracji kwota podatku jest wyższa od należnej to po złożeniu skorygowanej deklaracji może dojść do stwierdzenia nadpłaty, którą podatnik może odzyskać;
  • po drugie możliwe jest, że podatnik zaniżył kwotę podatku, co prowadziło do powstania zaległości podatkowej – w takim wypadku skorygowanie deklaracji spowoduje konieczność niezwłocznego uiszczenia zobowiązania publicznoprawnego;
  • po trzecie, złożenie korekty deklaracji może umożliwić podatnikowi uniknięcie negatywnych konsekwencji wcześniej popełnionych błędów.

Trzeci skutek złożenia korekty deklaracji, został dokładniej opisany w ustawie z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy, zgodnie z którym art. 16a cytat: „Nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, kto złożył prawnie skuteczną, w rozumieniu przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa […] korektę deklaracji podatkowej i w całości uiścił, niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, należność publicznoprawną uszczuploną lub narażoną na uszczuplenie.”