26 ciekawostek o Warszawie, kt├│re powiniene┼Ť zna─ç

Zamek Kr├│lewski Kolumna Zygmunta Warszawa ciekawostki Welcome to Poland

Warszawa ciekawostki i informacje w Warszawie

O ciekawostkach na temat stolicy Polski mo┼╝na by napisa─ç kilka ksi─ů┼╝ek, ale i tak nie wyczerpie to tematu. Dlatego poni┼╝sze ciekawostki o Warszawie, to zbi├│r fakt├│w o historii i dniu dzisiejszym miasta, w┼Ťr├│d kt├│rych ka┼╝dy znajdzie co┼Ť dla siebie. Mi┼éej lektury!

Warszawa – informacje o stolicy Polski

1) Warszawa, jak przysta┼éo na stolic─Ö Polski, jest najwi─Ökszym polskim miastem. Zar├│wno pod wzgl─Ödem liczby ludno┼Ťci (obecnie ok. 1,8 miliona), jak i powierzchni (ponad 500 tys. kilometr├│w kwadratowych).

2) Cho─ç zwykle m├│wi si─Ö, ┼╝e Warszawa jest stolic─ů Polski od 1596 roku, nie do ko┼äca jest to prawd─ů. Wtedy przeniesiono tylko kr├│la wraz z dworem do Warszawy, czyni─ůc z niej miasto rezydencjonalne Jego Kr├│lewskiej Mo┼Ťci. Warszaw─Ö og┼éoszono stolic─ů Polski dopiero w 1918 roku, natomiast formalny zapis o jej sto┼éeczno┼Ťci pojawi┼é si─Ö dopiero w 1952 roku, w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Warszawa ciekawostki stolica Polski
Warszawa z okna jednego z wieżowców. Z lewej Pałac Kultury i Nauki

3) W stolicy odbywa si─Ö wiele festiwali i konkurs├│w muzycznych. Do najwa┼╝niejszych nale┼╝y zaliczy─ç: Mi─Ödzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, Mi─Ödzynarodowy Festiwal Muzyki Wsp├│┼éczesnej „Warszawska Jesie┼ä”, Jazz Jamboree, Warsaw Summer Jazz Days i Festiwal Mozartowski.

4) W Warszawie mie┼Ťci si─Ö wiele muze├│w i galerii sztuki – pa┼ästwowych i prywatnych. Najwi─Öksze galerie, to Zach─Öta i Centrum Sztuki Wsp├│┼éczesnej Zamek Ujazdowski, za┼Ť najwi─Öksze warszawskie muzea, to: Muzeum Narodowe, na Zamku Kr├│lewskim i Muzeum Pa┼éac w Wilanowie.

Sejm RP parlament Warszawa ciekawostki Wiejska
Warszawa ciekawostki. Sejm Rzeczpospolitej Polskiej znajduje si─Ö przy ulicy Wiejskiej

Warszawa ciekawostki

5) Warszawa jest jedyn─ů stolic─ů w Unii Europejskiej, gdzie blisko centrum znajduje si─Ö rezerwat przyrody. Na Mokotowie, po┼éo┼╝ony jest rezerwat Jeziorko Czerniakowskie.

6) Dom Kereta, to najw─Ö┼╝szy dom na ┼Ťwiecie. Znajduje si─Ö w dzielnicy Wola. Zosta┼é zbudowany w 2012 roku, w 1,5-metrowej szczelinie mi─Ödzy blokami na ulicy Ch┼éodnej i ┼╗elaznej. Znalaz┼é si─Ö na li┼Ťcie Iconic Houses, a jego pierwszym lokatorem by┼é izraelski pisarz Edgar Keret.

7) Jeden z najpi─Ökniejszych ogrod├│w Warszawy, z kt├│rego mo┼╝na ogl─ůda─ç panoram─Ö miasta, znajduje si─Ö naÔÇŽ dachu Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Ma powierzchni─Ö ponad 1 ha.

8) S┼éynna fabryka czekolady E. Wedel, powsta┼éa w 1851 roku. Pierwszym wyrobem by┼éy karmelki ┼Ťmietankowe.

Złote Tarasy Warszawa ciekawostki atrakcje
Złote Tarasy, centrum handlowe obok dworca kolejowego Warszawa Centralna

9) Według rankingu World Index, Warszawa jest miastem o największej liczbie bibliotek na 100 tysięcy mieszkańców. Na drugiej pozycji plasuje się Seul i Paryż. W Warszawie jest 3 razy więcej bibliotek publicznych niż w Londynie i siedem razy więcej niż w Madrycie.

11) Wed┼éug pomiar├│w ruchu drogowego w Warszawie, ulic─ů przez kt├│r─ů przeje┼╝d┼╝a najwi─Öcej samochod├│w, jest Aleja Prymasa Tysi─ůclecia na Woli. W 2015 r. przejecha┼éo ni─ů 38,7 mln aut. Mniej samochod├│w przeje┼╝d┼╝a Dolin─ů S┼éu┼╝ewieck─ů, Wis┼éostrad─ů, Alej─ů Krakowsk─ů i Alej─ů Jana Paw┼éa II.

11) Polsk─ů ulic─ů, na kt├│rej ma miejsce najwi─Öcej wypadk├│w i st┼éuczek samochodowych, s─ů Aleje Jerozolimskie w Warszawie. By┼éo tam 3 procent wszystkich st┼éuczek, jakie mia┼éy miejsce w Warszawie w 2012 roku.

12) Warszawa jest trzecim (po Moskwie i Stambule) najbardziej zakorkowanym miastem Europy.

13) W Warszawie jest blisko 8,5 tys. billboard├│w. To niemal 4 razy wi─Öcej ni┼╝ w Pary┼╝u. Najwi─Ökszy billboard ma 164 metr├│w kwadratowych powierzchni. (dane z 2013 r.)

14) W 2012 r. w Warszawie było zarejestrowanych 1,2 miliona samochodów, z czego 995 tys., to samochody osobowe.

Fryderyk Chopin pomnik Warszawa ciekawostki Łazienki
Pomnik Fryderyka Chopina w warszawskich Łazienkach. Warszawa ciekawostki

Syrenka warszawska ciekawostki

15) Najs┼éynniejsz─ů legend─ů o Warszawie jest ta o syrence – postaci, kt├│rej g├│rna cz─Ö┼Ť─ç wygl─ůda jak kobieta, a dolna ÔÇô ma ogon ryby. W Warszawie niemal na ka┼╝dym kroku mo┼╝na spotka─ç posta─ç syrenki.

Najsłynniejsze warszawskie syrenki, to:
– syrena na ┼Ťrodku warszawskiego rynku;
– syrena nad Wis┼é─ů, w pobli┼╝u Mostu ┼Üwi─Ötokrzyskiego, autor: Ludwik Nitschow. Pomnik stan─ů┼é przed II wojn─ů ┼Ťwiatow─ů. Syrena ma twarz Krystyny Krahelskiej – studentki, poetki, p├│┼║niejszej uczestniczki Powstania Warszawskiego.

Z czasem syrena trafiła też np. jako nazwa i symbol firm. W Warszawie, w latach 1906-1939 działała firma fonograficzna Syrena Rekord. W latach 1990-2003 działała firma dystrybucyjna Syrena Entertainment Group. Był nawet radioodbiornik Syrena, produkowany przez ZRK w Warszawie. W latach 1955-1968 działał Zespół Filmowy Syrena. Ta wytwórnia wyprodukowała ponad 40 filmów fabularnych, w tym znane seriale: Czterej pancerni i pies, Stawka większa niż życie i Wojna domowa. W Warszawie przy ul. Litewskiej 3 od 1945 r. działa Teatr Syrena.
> Wszystkie syreny ┼Ťwiata

Adam Mickiewicz pomnik Warszawa ciekawostki
Warszawa. Pomnik Adama Mickiewicza i ko┼Ťci├│┼é Wniebowzi─Öcia NMP na Starym Mie┼Ťcie

Warszawa ciekawostki z historii

16) W czerwcu 1937 r w Warszawie odby┼éo si─Ö 37. sesja MKOL (Mi─Ödzynarodowego Komitetu Olimpijskiego). Dyskutowano m.in. o przygotowaniach Tokio do igrzysk olimpijskich w 1940 roku oraz wybrano gospodarza najbli┼╝szej zimowej olimpiady – Sapporo (Japonia). II wojna ┼Ťwiatowa pokrzy┼╝owa┼éa te plany.

17) Przedwojenny prezydent Warszawy Stefan Starzy┼äski chcia┼é wybudowa─ç metro, na Siekierkach mia┼é stan─ů─ç Stadion Olimpijski, w planach by┼é tor wio┼Ťlarski na Wi┼Ťle oraz wie┼╝a olimpijska przypominaj─ůca wie┼╝─Ö Eiffla. Mia┼éo to zbli┼╝y─ç stolic─Ö Polski do zostania organizatorem Igrzysk Olimpijskich w 1948 lub w 1952 roku.

18) Pierwszy mecz piłki nożnej w powojennej Warszawie rozegrano 25 marca 1945 roku. Zagrali zawodnicy klubów RKS Okęcie i Polonia Warszawa. Mecz rozegrano na boisku AZS w Parku Skaryszewskim.

Pałac Prezydencki Warszawa ciekawostki
Pałac Prezydencki i pomnik księcia Józefa Poniatowskiego. Warszawa ciekawostki

Nie tylko Zamek Kr├│lewski

19) Wszyscy znamy Zamek Kr├│lewski w Warszawie. Ale nawet wielu Warszawiak├│w nie wie, ┼╝e nie jest to jedyny zamek w tym mie┼Ťcie. S─ů tu tak┼╝e:

  • Zamek Ujazdowski (pocz─ůtkowo drewniany, jego budow─Ö zacz─Öto w 1548 roku). Pierwszym w┼éa┼Ťcicielem by┼é Zygmunt III Waza.
  • Zamek Ostrogskich (inne nazwy: pa┼éac Gni┼äskich, pa┼éac Zamoyskich, pa┼éac Ordynacki) znajduje si─Ö przy ul. Tamka 41/Ok├│lnik 1. Budow─Ö tego barokowego pa┼éacu rozpocz─Öto po 1681 roku., a sko┼äczono w 2. po┼éowie XVII wieku.
Pałac Kultury i Nauki Warszawa ciekawostki
Warszawa latem. Fontanna przed Pałacem Kultury i Nauki

Pałac Kultury i Nauki

20) Stoj─ůcy w sercu stolicy Polski Pa┼éac Kultury i Nauki, to jeden z symboli Warszawy. To tak┼╝e pozosta┼éo┼Ť─ç po epoce socjalizmu, kt├│ry nie tak dawno wielu chcia┼éo go ca┼ékowicie wyburzy─ç. Przez wiele lat najwy┼╝szym budynkiem w Warszawie i w Polsce. W ostatnich latach w centrum Warszawy powsta┼éo szereg wie┼╝owc├│w i wci─ů┼╝ powstaj─ů kolejne. Pa┼éac Kultury przez lata by┼é ┼Ťwietnym punktem orientacyjnym, widocznym z wielu miejsc w centrum miasta.

Budynek jest zastrze┼╝ony w urz─Ödzie patentowym jako znak towarowy. A to oznacza, ┼╝e je┼Ťli kto┼Ť chcia┼éby wykorzysta─ç wizerunek Pa┼éacu Kultury i Nauki w celach komercyjnych, musi za to zap┼éaci─ç. Zajmuje si─Ö tym za┼éo┼╝ona w 2010 r. przez w┼éadze Warszawy firma. Wizerunek Mostu ┼Üwi─Ötokrzyskiego tak┼╝e jest zastrze┼╝ony.

Pałac Kultury i Nauki Warszawa ciekawostki
Warszawa ciekawostki. Po zmroku Pa┼éac Kultury i Nauki jest pod┼Ťwietlony

Stadion Narodowy w Warszawie

21) W miejscu, w kt├│rym obecnie stoi Stadion Narodowy, w latach 1989-2008 znajdowa┼é si─Ö tak zwany Jarmark Europa, najwi─Öksze targowisko kontynentu. Wcze┼Ťniej by┼é to pi┼ékarsko-lekkoatletyczny Stadion Dziesi─Öciolecia, oddany do u┼╝ytku w 1955 roku.

Stadion Narodowy maj─ůcy 58,5 tysi─ůca miejsc siedz─ůcych, jest nie tylko stadionem pi┼ékarskim. Odbywaj─ů si─Ö tu tak┼╝e inne imprezy sportowe, tak┼╝e targowe, koncerty i widowiska. Fasada obiektu nawi─ůzuje do polskich barw narodowych, przypominaj─ůc faluj─ůc─ů bia┼éo-czerwon─ů flag─Ö. UEFA przyzna┼éa mu najwy┼╝sz─ů, czwart─ů kategori─Ö, w swej klasyfikacji.

Pierwsz─ů imprez─ů, jaka odby┼éa si─Ö na stadionie, by┼é rozegrany 29 lutego 2012 r. towarzyski mecz pi┼ékarskich reprezentacji Polski i Portugalii, zako┼äczony wynikiem bezbramkowym. W tym samym roku rozegrano tu kilka mecz├│w EURO 2012.

Stadion Narodowy Warszawa ciekawostki
Stadion Narodowy w Warszawie w dniu meczu piłkarskiego

Stadion Narodowy ciekawostki

ÔÇó – Na budowie stadionu pracowa┼éo 1200 os├│b, i zu┼╝yto na niego 150 tys. ton mieszanki betonowej.
ÔÇó – Kubatura stadionu (bez dachu) wynosi ponad 1,000,000 metr├│w sze┼Ťciennych.
ÔÇó – Stadion dysponuje najwi─Ökszym centrum konferencyjnym w Warszawie dla 1600 os├│b, a jego powierzchnia biurowa i handlowa wynosi 25 tys. metr├│w kwadratowych.
ÔÇó – Na Stadionie Narodowym znajduje si─Ö 965 toalet.

warszawskie łazienki Warszawa ciekawostki zabytki
Warszawskie ┼üazienki – zesp├│┼é pa┼éacowo-ogrodowy. Warszawa ciekawostki

Teatr Wielki ÔÇô Opera Narodowa w Warszawie

22) W miejscu, gdzie obecnie dzi┼Ť stoi Teatr Wielki, niegdy┼Ť sta┼é kompleks handlowo-us┼éugowy i hotel dla kupc├│w Marywil, zbudowany za czas├│w kr├│la Jana III Sobieskiego. W latach 30-ych XIX wieku Marywil zosta┼é zburzony i na jego miejscu, w latach 1825ÔÇô1833 wed┼éug projektu Antonia Corazziego wybudowano teatr.

Pierwsze przedstawienie odby┼éo si─Ö 24 lutego 1833 r. By┼é to „Cyrulik sewilski” Gioacchina Rossiniego, gdy┼╝ ├│wczesne w┼éadze carskie (Polska wtedy by┼éa pod zaborami) nie zgodzi┼éy si─Ö, aby rozpocz─ů─ç dzia┼éalno┼Ť─ç od wystawiania polskiej opery.

We wrze┼Ťniu 1939 roku budynek zosta┼é zbombardowany i sp┼éon─ů┼é. Podczas Powstania Warszawskiego (rok 1944) na istniej─ůcej jeszcze widowni i g┼é├│wnej klatce schodowej masowo mordowano polskich cywil├│w. Po Powstaniu Warszawskim hitlerowcy wysadzali w powietrze to, co pozosta┼éo, fragment po fragmencie. Na szcz─Ö┼Ťcie przetrwa┼éa wschodnia cz─Ö┼Ť─ç fasady, kolumnowy portyk, oraz pomieszczenia na I pi─Ötrze w zachodniej cz─Ö┼Ťci fasady (tzw. sale redutowe). S─ů one jedynymi pomieszczeniami teatru, w kt├│rych ca┼ékowicie zachowa┼é si─Ö pierwotny wystr├│j, zaprojektowany przez Corazziego.

Plac Trzech Krzy┼╝y Warszawa ciekawostki zabytki
Plac Trzech Krzy┼╝y, ko┼Ťci├│┼é ┼Ťw. Aleksandra. Warszawa ciekawostki

19 listopada 1965 roku uroczy┼Ťcie otwarto odbudowany gmach Teatru Wielkiego. W 2009 roku parter i amfiteatr Sali Moniuszki przeszed┼é gruntowny remont.

Statystyki
ÔÇô Kubatura wn─Ötrza budynku: oko┼éo 500 tys. metr├│w sze┼Ťciennych.
ÔÇô Powierzchnia zabudowy: oko┼éo 2 hektar├│w.
ÔÇô Powierzchnia u┼╝ytkowa: oko┼éo 90 tys. metr├│w kwadratowych.
ÔÇô D┼éugo┼Ť─ç elewacji frontowej: 169 metr├│w.
ÔÇô Powierzchnia sceny g┼é├│wnej z proscenium: oko┼éo 1150 metr├│w kwadratowych.

J├│zef Pi┼ésudski ÔÇô pomnik w Warszawie

23) Obecny Plac Marsza┼éka J├│zefa Pi┼ésudskiego powsta┼é w 1791 roku. Znajduje si─Ö w centrum Warszawy, pomi─Ödzy Ogrodem Saskim a ulicami: Moliera, Kr├│lewsk─ů i Ossoli┼äskich. To tu mia┼éy miejsce msze ┼Ťwi─Öte odprawiane przez papie┼╝a Jana Paw┼éa II, gdy go┼Ťci┼é w Polsce, w 1979 i 1999 roku. Na placu znajduje si─Ö Gr├│b Nieznanego ┼╗o┼énierza.

W 1995 roku w pobli┼╝u placu ods┼éoni─Öto pomnik J├│zefa Pi┼ésudskiego. Jego umiejscowienie by┼éo krytykowane cho─çby dlatego, ┼╝e podczas zmiany warty przy Grobie Nieznanego ┼╗o┼énierza, ┼╝o┼énierze stoj─ů do niego ty┼éem.

Grób Nieznanego Żołnierza Warszawa ciekawostki Plac Piłsudskiego
Grób Nieznanego Żołnierza na Placu Piłsudskiego, z lewej fontanna. Warszawa ciekawostki

Kolejne nazwy Placu Piłsudskiego:
Od 1914 r. Plac Saski
Od 1928 r. Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego
Od 1940 r. Adolf-Hitler-Platz
Od 1945 r. Plac Saski
Od 1946 r. Plac Zwyci─Östwa
Od 1990 r. Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego

Most Zygmunta Augusta (obecnie nie istniej─ůcy)

24) Gdy w drugiej po┼éowie XVI wieku na rzece Wi┼Ťle stan─ů┼é 500-metrowej d┼éugo┼Ťci i 6-metrowej szeroko┼Ťci most Zygmunta Augusta, ┼é─ůcz─ůc prawo- i lewobrze┼╝n─ů cz─Ö┼Ť─ç Warszawy, zachwycali si─Ö nim wszyscy. Zbudowany by┼é z drewna d─Öbowego i sosnowego i mia┼é 22 prz─Ös┼éa. Cztery prz─Ös┼éa od strony Pragi by┼éy ruchome, dzi─Öki czemu ┼éodzie p┼éyn─ůce po Wi┼Ťle mog┼éy t─Ödy przep┼éyn─ů─ç.

Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego ciekawostki Warszawa
Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie

Wybudowanie pierwszego mostu w Warszawie poch┼éon─Ö┼éo zawrotn─ů jak na owe czasy sum─Ö 100 tysi─Öcy z┼éotych floren├│w. Tak ogromna inwestycja by┼éa mo┼╝liwa dlatego, gdy┼╝ pa┼ästwo polskie by┼éo w├│wczas pot─Ög─ů gospodarcz─ů i militarn─ů. Decyzj─Ö o budowie mostu prawdopodobnie podj─ů┼é kr├│l Zygmunt II August. Kilka lat p├│┼║niej, po jego ┼Ťmierci w 1572 r., nad pracami budowlanymi czuwa┼éa jego siostra Anna Jagiellonka. W 1573 r. most by┼é gotowy.

Niestety, most przetrwa┼é tylko 30 lat. Po ostrej zimie, nie wytrzyma┼é naporu topniej─ůcych zwa┼é├│w lodu na Wi┼Ťle. W nast─Öpnych latach run─Ö┼éy jego pozosta┼éo┼Ťci. Aby znale┼║─ç si─Ö na drugim brzegu Wis┼éy, zn├│w trzeba by┼éo przep┼éyn─ů─ç ┼éodzi─ů.

Ciekawostki
ÔÇó Most opisa┼é Jan Kochanowski we fraszce ÔÇ×Na most warszewskiÔÇŁ.
ÔÇó Obecna ulica Mostowa w Warszawie w XVI wieku prowadzi┼éa do mostu Zygmunta Augusta.

Dworzec kolejowy Warszawa Wschodnia

25) Polacy dosy─ç dobrze znaj─ů dworzec Warszawa Centralna, wi─Öc napiszemy tu o innym warszawskim dworcu. Warszawa Wschodnia Osobowa (znana jako Dworzec Wschodni) znajduje si─Ö w dzielnicy Praga P├│┼énoc, mi─Ödzy ulicami Kijowsk─ů a Lubelsk─ů.

Warszawa Wschodnia dworzec PKP kolejowy ciekawostki
Dworzec kolejowy Warszawa Wschodnia po remoncie w 2012 roku

W 1886 r. oddano do u┼╝ytku Dworzec Terespolski (zwany te┼╝ Dworcem Brzeskim), kt├│ry wybudowano 200 metr├│w od obecnego dworca. Podczas II wojny ┼Ťwiatowej dworzec mocno ucierpia┼é podczas bombardowa┼ä, a po wojnie, wraz z przebudow─ů i modernizacj─ů, dworzec przeniesiono w obecne miejsce. Nowy budynek, po kilku latach budowy, oddano do u┼╝ytku w 1969 roku. W 2008 roku w rankingu Gazety Wyborczej, Warszawa Wschodnia zwyci─Ö┼╝y┼éa w niechlubnym rankingu na najgorszy dworzec spo┼Ťr├│d najwi─Ökszych polskich miast, zostawiaj─ůc w tyle dworce 22. innych du┼╝ych miast.

Przed piłkarskim turniejem EURO 2012 (czerwiec 2012) Warszawa Wschodnia wypiękniała, choć ostateczne prace wykończeniowe miały miejsce już później.

Dworzec mogli┼Ťmy ogl─ůda─ç w kilku polskich filmach, m.in. komediach „Nie lubi─Ö poniedzia┼éku”, „Co mi zrobisz jak mnie z┼éapiesz?” i w jednym z odcink├│w serialu „Czterdziestolatek”.

Muzeum Narodowe Warszawa ciekawostki
Warszawa ciekawostki: Muzeum Narodowe w Warszawie

Warszawska gwara

26) Przedwojenna gwara warszawska, to j─Özyk barwny, kt├│ry jest badany i przez niekt├│rych obecnie kultywowany. S┼éowa i powiedzenia znamy z przedwojennych i powojennych film├│w i powie┼Ťci. Wiele os├│b ju┼╝ nie wie, co oznacza┼éy przedwojenne okre┼Ťlenia: wihajster, absztyfikant, bandzioch, chawira i wiracha.
> O gwarze warszawskiej

Warszawa ciekawostki i zdj─Öcia: (c) Sadurski.com

Inne ciekawostki:
> Szczecin
> Białystok
> Poznań