System HACCP jest powszechnie stosowanym standardem zarządzania bezpieczeństwem żywności w zakładach produkcyjnych (por. rozporządzenie (WE) nr 852/2004). Sita używane do przesiewania mąki, cukru czy innych surowców mają bezpośredni kontakt z produktem, dlatego podlegają takim samym wymaganiom higienicznym jak pozostałe powierzchnie kontaktowe. Niewłaściwy materiał albo zaniedbania w czyszczeniu mogą prowadzić do zanieczyszczenia produktu, reklamacji, a w skrajnych sytuacjach – do wycofania partii z obrotu.
W kontekście codziennej eksploatacji najważniejsze jest, aby sita metalowe były dobrane i wykonane tak, by ułatwiały utrzymanie higieny procesu: bez miejsc, w których zalega produkt, i bez ryzyka degradacji powierzchni w trakcie mycia.
Wymagania HACCP wobec powierzchni kontaktowych
Najważniejszy wymóg w praktyce jest prosty: sito ma dać się skutecznie czyścić i dezynfekować – bez „niespodzianek” w postaci miejsc, gdzie regularnie odkłada się produkt.
Co to oznacza dla sit pracujących w kontakcie z żywnością?
- Gładka, łatwa do umycia powierzchnia
Im mniej mikronierówności i trudno dostępnych zakamarków, tym mniejsze ryzyko odkładania się resztek produktu oraz rozwoju mikroorganizmów. - Brak degradacji podczas mycia
W zakładach stosuje się różne środki myjące i dezynfekujące (czasem o silnym działaniu). Powierzchnia kontaktowa nie powinna pękać, łuszczyć się ani korodować, bo każda taka zmiana pogarsza higienę i utrudnia doczyszczenie. - Odporność na temperaturę, jeśli proces tego wymaga
Tam, gdzie stosuje się gorącą wodę lub parę w procedurach higienicznych, materiał musi zachować stabilność i właściwości użytkowe. - Obojętność dla produktu
Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1935/2004 materiały przeznaczone do kontaktu z żywnością nie mogą pogarszać jej cech organoleptycznych (smaku, zapachu, barwy) ani przenosić do niej substancji w ilościach nieakceptowalnych z punktu widzenia bezpieczeństwa. W praktyce: sito nie może „oddawać” do produktu tego, czego nie powinno.
Ważny jest też aspekt konstrukcyjny: dobra higiena to brak martwych stref. Jeżeli w jakimś miejscu regularnie zalega surowiec, a standardowe mycie nie dociera skutecznie do powierzchni, ryzyko problemów rośnie – nawet przy dobrym materiale.
Dlaczego stal nierdzewna jest standardem w branży spożywczej
Mechanizm ochrony i właściwości higieniczne
Odporność stali nierdzewnej na korozję wynika z obecności chromu i tworzenia się na powierzchni warstwy pasywnej (tlenków chromu). Taka warstwa ogranicza dostęp wody i tlenu do metalu, czyli dwóch głównych czynników napędzających korozję. Co istotne, warstwa pasywna ma zdolność odtwarzania się po drobnych uszkodzeniach mechanicznych (np. zarysowaniach), o ile stal ma dostęp do tlenu.
Z punktu widzenia higieny liczy się jeszcze jedno: stal nierdzewna, przy odpowiednim wykończeniu i właściwej eksploatacji, daje powierzchnię łatwą do mycia i stabilną w czasie. To ogranicza ryzyko, że z czasem pojawią się chropowatości, ogniska korozji czy miejsca, w których zacznie zalegać produkt.
Warto jednocześnie pamiętać, że „nierdzewna” nie oznacza „odporna na wszystko”. Ostateczny efekt zależy również od doboru gatunku, warunków procesu oraz poprawnych procedur mycia.
Gatunki stali w zastosowaniach spożywczych
W praktyce przemysłu spożywczego najczęściej spotyka się dwa gatunki:
- Stal 304 (AISI 304 / 1.4301) – popularny standard dla wielu zastosowań w typowych warunkach produkcji i mycia.
- Stal 316 (AISI 316 / 1.4401 lub 1.4404) – dzięki dodatkowi molibdenu bywa wybierana tam, gdzie środowisko jest bardziej wymagające, np. przy kontakcie z solankami lub w procesach o podwyższonej korozyjności.
Jeśli zależy Ci na powtarzalnej higienie i trwałości w strefie kontaktu z żywnością, w praktyce najczęściej wybiera się sita stalowe wykonywane ze stali nierdzewnej dobranej do warunków procesu.
Dla zakupu i audytu kluczowe jest nie tylko „co to za stal”, ale też potwierdzenie zgodności wyrobu z wymaganiami dla kontaktu z żywnością. W praktyce warto wymagać od dostawcy dokumentacji (np. deklaracji zgodności) odnoszącej się do rozporządzenia (WE) nr 1935/2004 oraz jasnej informacji o zastosowanym materiale.
Materiały wykluczone z kontaktu z żywnością
W strefie bezpośredniego kontaktu z żywnością ryzykowne są materiały, które łatwo ulegają degradacji i utrudniają utrzymanie higieny:
- Stal zwykła (węglowa) – w obecności wilgoci i składników żywności szybko koroduje. Produkty korozji mogą pogarszać jakość surowca, a z czasem powierzchnia staje się coraz trudniejsza do doczyszczenia.
- Stal ocynkowana – w zależności od warunków (np. obecność kwasów, temperatura, intensywne mycie) powłoka cynku może ulegać degradacji; taki materiał wymaga szczególnej ostrożności i oceny zgodności, dlatego w praktyce częściej stosuje się go poza strefą kontaktu z produktem.
- Powłoki lakiernicze – ryzyko uszkodzeń i łuszczenia w warunkach przemysłowych oraz mniej przewidywalne mycie.
Wybór sita ze stali nierdzewnej to zwykle najprostsza droga do stabilnej higieny procesu i mniejszego ryzyka niezgodności. Metalex, jako producent z 31-letnim doświadczeniem w obszarze sit technicznych, wspiera dobór rozwiązań pod wymagania procesu i oczekiwania jakościowe – tak, aby łatwiej było utrzymać powtarzalny standard higieny w codziennej pracy.
Higiena sit metalowych: Biznes . Sadurski.com / LH
Zobacz też:
>
>
