Niekontrolowane krwawienie poekstrakcyjne zwiększa ryzyko suchego zębodołu – powikłania występującego w 2-5% przypadków po prostych ekstrakcjach i do 30% po usunięciu trzecich zębów trzonowych. Wchłanialne gąbki żelatynowe stabilizują skrzep, a ich skuteczność zależy od doboru materiału i techniki aplikacji. Analiza różnic między Spongostanem a Surgisponem optymalizuje procedury chirurgiczne.
Jak działają wchłanialne gąbki żelatynowe?
Spongostan i Surgispon bazują na oczyszczonej, liofilizowanej żelatynie wieprzowej, która nadaje im porowatą strukturę. Kontakt porowatej powierzchni gąbki z krwią aktywuje płytki krwi (trombocyty), inicjując ich agregację i degranulację, co uruchamia kaskadę krzepnięcia. W rezultacie powstaje skrzep fibrynowy, który zamyka naczynia krwionośne. Gąbka absorbuje krew i płyny w ilości 40-50 razy przekraczającej jej masę. Ta wysoka pojemność absorpcyjna wspomaga hemostazę poprzez zagęszczenie czynników krzepnięcia w miejscu krwawienia. Ze względu na ten fizyczny mechanizm działania, który minimalizuje ryzyko reakcji tkankowych, Spongostan i Surgispon są często wybierane w stomatologii.
Spongostan kontra Surgispon – różnice w praktyce
Czas resorpcji i biokompatybilność
Spongostan ulega pełnej resorpcji w organizmie w 3-5 tygodni, a Surgispon w 3-4 tygodni. Oba produkty cechują się wysoką biokompatybilnością i nie wywołują znaczącej odpowiedzi immunologicznej. Ich biodegradacja polega na hydrolizie enzymatycznej przeprowadzanej przez makrofagi. Rozkład gąbek żelatynowych nie prowadzi do powstawania toksycznych produktów ubocznych, co zapewnia bezpieczeństwo dla tkanek i przewidywalność gojenia.
Dostępne formy i wymiary a potrzeby zabiegowe
Spongostan jest dostępny głównie w formie kostek, np. Spongostan Dental o wymiarach 1x1x1 cm. Surgispon oferuje kostki (10x10x10 mm) i wałeczki dentystyczne (np. 12×8 mm). Wałeczki lepiej adaptują się w wąskich i głębokich zębodołach, typowych dla zębów jednokorzeniowych, zapewniając szczelne wypełnienie. Kostki sprawdzają się w szerszych ubytkach po zębach wielokorzeniowych, gdzie konieczna jest większa objętość materiału hemostatycznego. Forma kostki jest podstawowym elementem wyposażenia gabinetów zaopatrywanych przez dystrybutorów, takich jak Koldental.
Sposób aplikacji – na sucho czy na mokro?
Gąbkę można aplikować na sucho, umieszczając ją w zębodole i pozwalając nasiąknąć krwią. Alternatywnie, można ją zwilżyć sterylnym roztworem soli fizjologicznej tuż przed aplikacją, co zwiększa jej plastyczność i ułatwia dopasowanie do ubytku kostnego. Należy unikać nadmiernego nasączenia gąbki, ponieważ wypełnienie porów solą fizjologiczną obniża jej potencjał hemostatyczny, uniemożliwiając wchłonięcie krwi bogatej w trombocyty.
Zastosowanie kliniczne – kiedy sięgnąć po gąbkę hemostatyczną?
Wchłanialne gąbki żelatynowe tamują krwawienie z zębodołu po ekstrakcji, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia lub przyjmujących leki przeciwzakrzepowe (po konsultacji z lekarzem prowadzącym). Zabezpieczają miejsce po resekcji wierzchołka korzenia lub wyłuszczeniu torbieli, chronią błonę Schneidera podczas podniesienia dna zatoki szczękowej metodą otwartą, a także wypełniają niewielkie ubytki kostne. Chirurgia traktuje opatrunki kolagenowe nie tylko jako hemostatyk, ale również jako bioresorbowalne rusztowanie, które wspomaga organizację skrzepu i stanowi matrycę dla fibroblastów i osteoblastów, wspierając regenerację.
Po uzyskaniu hemostazy brzegi rany wymagają stabilizacji. Wystarcza zbliżenie brzegów rany i założenie pojedynczego szwu. Zastosowanie materiału wchłanialnego eliminuje konieczność ponownej wizyty. Szew rozpuszczalny stabilizuje opatrunek hemostatyczny w zębodole, zapewniając warunki do gojenia tkanek miękkich i twardych.
Potencjalne powikłania i przeciwwskazania – na co uważać?
Stosowanie gąbek żelatynowych jest bezpieczne, pod warunkiem przestrzegania zasad. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest aplikacja materiału do ran zakażonych bez drenażu, co grozi zamknięciem infekcji i powstaniem ropnia. Nie stosuje się ich również do zamykania ran skórnych, ponieważ mogą zaburzać epitelializację. Przeciwwskazaniem jest alergia na żelatynę wieprzową.
Pozostawienie nadmiaru materiału, który wystaje ponad brzegi zębodołu, może prowadzić do jego wypłukania lub stać się ogniskiem retencyjnym dla płytki bakteryjnej, co zwiększa ryzyko infekcji. Należy dociąć materiał do wielkości ubytku, aby mieścił się poniżej brzegu dziąsła.
W przyszłości materiały hemostatyczne mogą ewoluować od pasywnych opatrunków do nośników substancji biologicznie czynnych. Badania nad wzbogacaniem gąbek żelatynowych o czynniki wzrostu (np. BMP-2) lub antybiotyki mogą nie tylko tamować krwawienie, ale również stymulować osteogenezę i zapobiegać infekcjom.
Gąbki żelatynowe: Zdrowie . Sadurski.com
Foto: Pix els
Zobacz też:
>
>
