Atrakcje Tirany. Co zobaczyć w najbardziej kolorowej stolicy Europy?

600-tysięczna stolica Albanii jest przez Polaków coraz częściej wybierana jako cel podróży. Jeszcze sto lat temu mieszkało tu kilkanaście tysięcy ludzi. II wojna światowa bezpowrotnie zabrała ze sobą wiele zabytków, potem było kilkadziesiąt lat okresu mrocznego socjalizmu, pod przywództwem Envera Hodży (Enver Hoxha, 1908-1985) i nic nie sprzyjało rozwojowi turystyki. W ostatnich latach to się zmieniło. Zaczynamy odkrywać nieznany dotychczas kraj, który zrzuca z siebie łatkę „europejskiej Korei Północnej”. Poznaj atrakcje Tirany

Dla tych, którzy planują przyjazd do Tirany, Sadurski.com ma zestaw podpowiedzi. Stolica Albanii to miasto kontrastów, gdzie obok nowoczesnych wieżowców stoją meczety z czasów osmańskich, a betonowe piramidy sąsiadują z kolorowymi blokami z czasów transformacji. Oto, co warto zobaczyć, odwiedzając Tiranę.

Co zobaczyć w Tiranie? Najważniejsze zabytki i miejsca

1. Meczet Ethema Beja i Wieża zegarowa

Najsłynniejszym zabytkiem Tirany jest meczet Ethema Beja, zbudowany w latach 1789-1823. To jeden z nielicznych obiektów kultu, który przetrwał radykalną ateizację kraju w 1967 roku. W czasach dyktatora Envera Hodży do meczetu mogli wchodzić tylko obcokrajowcy, a sam budynek był traktowany jako zabytek kultury, a nie miejsce modlitwy. Dopiero od 1991 roku jest ponownie otwarty dla wszystkich wiernych i turystów. We wnętrzu można podziwiać piękne freski i sztukaterie, które przedstawiają nietypowe dla sztuki islamskiej motywy roślinne i pejzaże. Aby zdjęcia wyszły najbardziej efektownie, warto dotrzeć tu o zmierzchu!

Tuż obok stoi 35-metrowej wysokości Wieża zegarowa (Kulla e Sahatit) z 1811 roku. Podobno do lat 70. XX wieku była najwyższym obiektem Tirany, stanowiąc punkt orientacyjny dla mieszkańców. W 2016 r. została odremontowana i dziś jest jednym z najchętniej fotografowanych punktów miasta.

2. Tirańskie bunkry – Bunk’ART 2

W Albanii są wszechobecne bunkry, zbudowane za czasów wieloletniego komunistycznego dyktatora. Miały zapewnić Albańczykom długotrwały opór w przypadku, gdyby ich kraj został zaatakowany przez siły zewnętrzne (NATO lub Układ Warszawski). Po II wojnie światowej żadne obce wojska nie próbowały jednak zdobyć Albanii, a tysiące bunkrów na trwałe wtopiły się w krajobraz.

Chyba najbardziej znanym schronem w centrum jest Bunk’ART 2. To dawny atomowy schron ministerstwa spraw wewnętrznych. Obecnie mieści się tu muzeum, które w sposób poruszający pokazuje metody inwigilacji obywateli przez służbę bezpieczeństwa Sigurimi. Co ciekawe, mimo turystycznej popularności, miejscowi czasem wciąż niechętnie patrzą na turystów, którzy fotografują te obiekty – jest to dla wielu bolesne wspomnienie izolacji kraju.

Na terenie Tirany sfotografowałem więcej bunkrów; może to będzie jeden z kolejnych tematów artykułów Sadurski.com?

Tirana atrakcje: wnętrze BunkART 2. Jeden z bunkrów w mieście

3. Plac i pomnik Skanderbega

Centralnym punktem miasta jest plac Skanderbega o imponującej powierzchni 40 tys. m². Istnieje od 1968 roku, choć po 2010 roku przeszedł gruntowną modernizację, stając się przestrzenią głównie dla pieszych. Wokół placu skupione są najważniejsze gmachy: Narodowe Muzeum Historyczne, gmach opery, pałac kultury oraz Narodowy Bank Albanii.

Od samego początku centralną część placu zajmuje potężny pomnik konny Skanderbega (Gjergj Kastrioti), bohatera narodowego, który w XV wieku przez dziesięciolecia skutecznie powstrzymywał najazdy osmańskie. Dla Albańczyków jest on symbolem jedności i walki o wolność.

Są chwile, gdy jest to naprawdę dużo ludzi, a o zmroku, pośród neonów, plac wygląda bajecznie!

4. Zamek Toptani

Deptak przy Rruga Murat Toptani to miejsce, gdzie historia spotyka się z nowoczesnością. To zamknięta dla ruchu ulica, która wieczorem staje się ulubionym miejscem spacerów mieszkańców i turystów. Znajduje się tu tzw. Zamek rodziny Toptani. Choć nazwa sugeruje potężną warownię, obecnie są to głównie mury obronne, wewnątrz których powstała nowoczesna strefa handlowo-gastronomiczna. Można tu spróbować lokalnych specjałów, takich jak byrek czy fëgesë (pyszne!). Dla tych, którzy czują niedosyt średniowiecznej architektury, dobrą alternatywą jest wycieczka do oddalonego o 25 km zamku w Petreli.

5. Narodowe Muzeum Historyczne

Największe muzeum w Albanii zostało otwarte w 1981 roku. Na 18 tys. m² powierzchni zgromadzono eksponaty dokumentujące burzliwe losy tego regionu. Największe wrażenie robi jednak fasada budynku. Znajduje się na niej gigantyczna mozaika „Albańczycy”, przedstawiająca postacie w strojach historycznych, symbolizujące walkę narodu o niepodległość. To jeden z najczęściej fotografowanych obiektów w Tiranie, choć podczas renowacji bywa zasłonięty, co często rozczarowuje przyjezdnych.

6. Piramida w Tiranie. Pamiątka do dyktatorze

To jeden z najbardziej kontrowersyjnych budynków na świecie. Wybudowana w 1988 r. według projektu córki dyktatora, miała być jego mauzoleum. Był to najdroższy budynek w historii Albanii. Zaangażowano najlepszych architektów po to, by uczcić pamięć dyktatora, którego system doprowadził kraj do nędzy. Po upadku komunizmu służył jako centrum konferencyjne, a nawet baza NATO podczas wojny w Kosowie. Przez wiele lat Piramida niszczała, stając się rajem dla grafficiarzy, z powybijanymi szybami i niszczejącym betonem, służyła głównie jako „miejska zjeżdżalnia” dla odważnej młodzieży. Wiele osób domagało się jej zburzenia jako pamiątki po dyktaturze. Jednak zamiast rozbiórki, obiekt przeszedł gigantyczną rewitalizację według projektu słynnej pracowni MVRDV.

W 2026 roku Piramida to tętniące życiem centrum technologii i kultury. Betonowa konstrukcja została otwarta, dodano do niej zewnętrzne schody, po których można legalnie wejść na szczyt, oraz liczne przeszklone boksy mieszczące kawiarnie, studia projektowe i sale edukacyjne dla młodzieży (centrum TUMO). To idealny przykład tego, jak mroczną przeszłość zamienić w nowoczesną przyszłość.

7. Most garbarzy (Ura e Tabakeve)

To kamienny most z XVIII wieku, zlokalizowany blisko centrum, który przypomina o czasach, gdy Tirana była małym osmańskim miasteczkiem. Kiedyś przepływała pod nim rzeka Lanë (której koryto później przesunięto). Nazwa pochodzi od rzemieślników (garbarzy), którzy mieli w tej okolicy swoje warsztaty. Dziś to urokliwy zabytek wciśnięty między współczesną zabudowę.

Zabytkowy Most Garbarzy przetrwał tylko dlatego, że mieszkańcy i historycy wywalczyli jego ochronę, gdy planowano go zburzyć pod nowoczesną zabudowę. Dziś rzeki pod nim już nie ma, ale most dumnie stoi między budynkami, wzbudzając zdziwienie: po co tutaj most?

8. Kolejka Dajti Ekspres – 15 minut nad albańskim mikrokosmosem

Jeśli chcesz zrozumieć skalę i chaos Tirany, przejedź się Dajti Ekspres. To nie tylko najdłuższa kolejka linowa na Bałkanach (licząca blisko 4,7 km), ale przede wszystkim fascynujący przelot nad kontrastami Albanii. Podróż na szczyt góry Dajti (1613 m n.p.m.) trwa około kwadransa, a to, co mija się po drodze, opowiada o tym kraju więcej niż niejedna książka.

Wagonik startuje z dolnej stacji położonej na obrzeżach miasta, gwałtownie pnąc się w górę. W pierwszej fazie lotu turysta przelatuje niemal nad dachami domów i podwórek mieszkańców przedmieść. Z góry widać codzienne życie: pranie suszące się na balkonach, sady oliwne wciśnięte między nowoczesne wille, a gdzieniegdzie niszczejące warsztaty samochodowe. To tutaj najlepiej widać, jak szybko i nieskładnie Tirana „rozlewa się” na okoliczne wzgórza.

Im wyżej, tym krajobraz staje się bardziej surowy i intrygujący. Wagonik przelatuje nad głębokimi wąwozami i skalistymi urwiskami, gdzie wzrok przyciągają betonowe bunkry, które z góry wyglądają jak małe, szare grzyby wyrastające prosto ze skał. Wiele z nich jest ukrytych w miejscach, które wydają się niedostępne dla człowieka, co uświadamia pasażerom skalę paranoi dawnego systemu.

Podczas jazdy mija się również jeziora i gęste lasy dębowe oraz sosnowe. Przy dobrej pogodzie, gdy wagonik osiąga najwyższe punkty, horyzont gwałtownie się rozszerza. Po lewej stronie widać lśniącą taflę Morza Adriatyckiego i portowe miasto Durrës, a pod stopami całą panoramę Tirany, która stąd wygląda jak kolorowa makieta. Na samym szczycie na turystów czeka zupełnie inny mikroklimat – temperatura jest tu zazwyczaj o kilka stopni niższa, a ciszę przerywa jedynie szum wiatru. To idealne miejsce, by uciec od hałasu i smogu stolicy, który z tej perspektywy często widać jako szarą czapę wiszącą nad miastem. Gdy reporter Sadurski.com tu był, niestety tego dnia kolejka nie działała, więc poprosiliśmy o powyższy opis znajomego dziennikarza z Tirany.

9. Tirańska Chmura (Reja) – japońska dusza w sercu Albanii

Tuż obok historycznego gmachu Narodowej Galerii Sztuki, na skraju parku, stoi obiekt, który na pierwszy rzut oka kompletnie nie pasuje do otaczającej go socrealistycznej architektury i osmańskich zabytków. To Reja (albańska „Chmura”), czyli ogromna, ażurowa konstrukcja zaprojektowana przez światowej sławy japońskiego architekta Sou Fujimoto. Choć instalacja pierwotnie zdobiła Londyn (stała przed Serpentine Gallery), w 2016 roku znalazła swój stały dom właśnie w Tiranie, stając się jednym z najbardziej charakterystycznych punktów orientacyjnych stolicy.

Konstrukcja to skomplikowana sieć tysięcy białych, stalowych prętów o grubości 20 mm, które tworzą trójwymiarową strukturę o powierzchni 550 metrów kwadratowych. Projekt Fujimoto opiera się na koncepcji „geometrycznej formy, która naśladuje coś naturalnego”. Z oddali obiekt faktycznie przypomina mgłę lub chmurę unoszącą się nisko nad ziemią, która zdaje się półprzezroczysta i niemal niematerialna.

Dla odwiedzających Tirany „Chmura” to przede wszystkim interaktywny plac zabaw dla fotografów. Można do niej wejść, wspiąć się na jej przezroczyste poziomy (uważając pod nogi!) i spojrzeć na miasto przez gęstą sieć białych linii. Co ciekawe, instalacja nie jest tylko martwym pomnikiem sztuki nowoczesnej. Regularnie odbywają się tu darmowe koncerty, pokazy filmowe pod gołym niebem oraz performanse artystyczne. Wieczorem, gdy cała konstrukcja zostaje podświetlona na biało, tworzy niemal surrealistyczny kontrast z ciemną zielenią parku i ciężkimi bryłami okolicznych gmachów rządowych.

10. Katedra Świętego Pawła i polskie ślady

Choć Albania jest krajem zdominowanym przez islam, w stolicy nie brakuje świątyń chrześcijańskich. Katedra św. Pawła to największa katolicka świątynia kraju. Zbudowana w latach 2000-2001, posiada nowoczesną architekturę. Dla turystów z Polski ważne są witraże – przedstawiają one nie tylko Matkę Teresę z Kalkuty (najsłynniejszą Albankę), ale także papieża Jana Pawła II. Drugim polskim akcentem w mieście jest pomnik Fryderyka Chopina, znajdujący się w pobliżu głównego parku.

Coś dla fanów piłki nożnej: Air Albania Stadium (Arena Kombëtare)

Pod koniec zestawienia Sadurski.com atrakcji w Tiranie, coś dla miłośników piłki nożnej. Ten obiekt o pojemności 21.690 miejsc, zbudowano w latach 2016-2019, a obok wybudowano hotel. Na zewnątrz obiektu są restauracje i sklepy. Kto chce, może obejść stadion dookoła.

Wcześniej stał tu stadion Stadiumi Qemal Stafa. Jako najważniejszy obiekt kraju, był areną wielu wydarzeń sportowych, w tym meczów albańskiej reprezentacji piłkarskiej. Zbudowano go w latach 1939-1947, a patron Qemal Stafa (1920–1942) był działaczem komunistycznym.

Do tego artykułu wybrałem najładniejsze ujęcie przed wejściem do stadionu, a jako miłośnik obiektów sportowych (zwiedzałem obiekty w Europie, Seulu, Santiago, Montevideo i nie tylko), zrobiłem spacer dookoła stadionu.

Ciekawostki o Tiranie – to warto wiedzieć

1. 1. Betonowa paranoja: W samej Tiranie i jej bliskiej okolicy wciąż można znaleźć setki bunkrów. Największy z nich, Bunk’ART 1, ma aż 106 pokoi i 5 kondygnacji pod ziemią – to prawdziwe podziemne miasto przygotowane dla elity partyjnej na wypadek ataku atomowego.

   2. Koniec szarości: Tirana jest prawdopodobnie najbardziej kolorową stolicą Europy. To zasługa byłego burmistrza Ediego Ramy, który z zawodu jest malarzem. Nakazał on pomalować stare, socrealistyczne bloki w jaskrawe kolory i geometryczne wzory, by poprawić humor mieszkańcom po latach dyktatury.

   3. Chopin – jedyny taki obcokrajowiec: W Tiranie stoi pomnik Fryderyka Chopina. Przez lata był to jedyny pomnik w całej Albanii przedstawiający osobę nie będącą Albańczykiem. Albańczycy mają ogromny szacunek do polskiego kompozytora.

   4. Albański „McDonald’s”: Przez lata Albania była jedynym krajem w Europie bez tej słynnej sieci, co doprowadziło do powstania lokalnej sieci Kolonat. Ich logo i stylistyka były tak łudząco podobne do amerykańskiego giganta, że turyści masowo przecierali oczy ze zdumienia. Gdy Tirana w końcu otworzyła się na globalne marki, Kolonat pozostaje kultowym symbolem albańskiej pomysłowości z czasów transformacji.

   5. Drogowy „free style”: Choć oficjalne przepisy istnieją, ruch uliczny w Tiranie opiera się na specyficznym porozumieniu kierowców. Klakson nie jest tu oznaką agresji, ale sposobem na powiedzenie „uwaga, jadę!”.

   6. Kawa to rytuał: W Tiranie jest więcej kawiarni w przeliczeniu na mieszkańca niż w wielu miastach Włoch. Picie kawy (najczęściej espresso lub tureckiej) to nie szybka przerwa, ale wielogodzinny proces społeczny.

   7. Brak numerów domów: Jeszcze do niedawna w Tiranie znalezienie konkretnego adresu graniczyło z cudem, bo system numeracji budynków praktycznie nie istniał. Mieszkańcy do dziś często tłumaczą drogę, używając punktów orientacyjnych typu „za różowym blokiem” lub „obok starego drzewa”.

   8. Młoda krew: Kiedy w 1920 roku Tirana została stolicą, była właściwie wioską liczącą 17 tysięcy mieszkańców. W ciągu jednego stulecia urosła prawie czterdziestokrotnie, co jest ewenementem na skalę europejską.

FAQ – Często zadawane pytania o Tiranę

Czy Tirana jest bezpieczna?
Zdecydowanie tak. Albania jest krajem bardzo przyjaznym turystom, a wskaźniki przestępczości są niższe niż w wielu zachodnich stolicach. Największym wyzwaniem może być chaotyczny ruch uliczny – to jedno z miast świata, gdzie kierowcy po mistrzowsku, ale w stresie (ostatnio takie odczucie miałem jadąc uberami po Limie), pokonują trasy jadąc „lusterko przy lusterku”).

Ile dni zarezerwować na zwiedzanie Tirany?
Najważniejsze atrakcje Tirany zobaczysz w jeden intensywny dzień. Jeśli jednak planujesz wycieczkę na górę Dajti i wizytę w Bunk’ART 1, zarezerwuj dwa pełne dni. Ja byłem 5 dni, więc zobaczyłem sporo więcej niż to, co opisują w przewodnikach.

Czy w Tiranie można płacić kartą?
W dużych hotelach i restauracjach tak, jednak w mniejszych sklepikach i na targach niezbędna jest lokalna waluta – lek (ALL).

Tirana atrakcje i zdjęcia: (c) Podróże . Sadurski.com

Zdjęcia do tego artykułu zrobiła redakcja portalu Sadurski.com, która od lat przemierza Europę i świat, wyszukując ciekawe miejsca oraz oryginalne ciekawostki związane z miastami i państwami. Wszystkie fotografie przedstawiają autentyczny obraz Tirany uchwycony podczas naszej kolejnej wyprawy. Sadurski.com, to sprawdzone i rzetelne informacje prosto z serca Albanii oraz innych miejsc. Sprawdź w naszej wyszukiwarce kolejne miejsce i dowiedz się więcej!

Zobacz też: 
> Atrakcje Prizren w Kosowie
> Ciekawostki o Kosowie