Jan Gutenberg to postać, której genialny wynalazek stał się fundamentem nowożytnej cywilizacji i nieodwracalnie zmienił sposób obiegu informacji na świecie. Dzięki opracowaniu techniki ruchomej czcionki, ten moguncki rzemieślnik sprawił, że wiedza przestała być towarem luksusowym, dostępnym jedynie dla nielicznych wybranych. Jego przełomowa Biblia Gutenberga stanowi do dziś symbol technologicznego triumfu, łączącego rzemiosło artystyczne z przemysłową wydajnością. Historia tego wizjonera to jednak nie tylko pasmo sukcesów, ale także dramatyczna walka o uznanie i trudne zmagania z ówczesnymi problemami finansowymi. Zrozumienie dziedzictwa Gutenberga pozwala spojrzeć na współczesną erę cyfrową jako na naturalną kontynuację rewolucji, która rozpoczęła się w połowie XV wieku w małym warsztacie drukarskim
Johannes Gutenberg i Pismo Święte
Prace nad wykonaniem i wydrukowaniem Pisma Świętego zajęły Janowi Gutenbergowi trzy lata. Książka została wydana w języku łacińskim. Zaprojektował nawet specjalne, gotyckie czcionki. Znaki był ciasno ze sobą zestawione, jednak czytelność tekstów jest wystarczająca. Gutenberg użył około 150 znaków. Tekst w Biblii jest doskonale wyjustowany, a każda strona jest podzielona na dwie kolumny.
Po ukończeniu drukowania, Biblia trafiała do introligatora, który ręcznie ją ozdabiał. Biblia Gutenberga została wyprodukowana najprawdopodobniej w 200. egzemplarzach. Sto sześćdziesiąt pięć egzemplarzy zostało wydrukowanych na papierze, a trzydzieści pięć na pergaminie.
Biblia Gutenberga w XXI wieku
Do dzisiejszych czasów zachowało się czterdzieści osiem egzemplarzy. Znajdują się one w różnych zakątkach świata. W Niemczech, Anglii, USA, Francji, Hiszpanii, Rosji, Japonii, Danii, a także w Polsce. Wszystkie egzemplarze zachowały swój oryginalny wygląd, charakterystyczne skazy oraz charakterystyczną oprawę. Wszystkie te elementy sprawiają, że biblia Gutenberga, to najcenniejsza księga na świecie.
Jeden egzemplarz Biblii Gutenberga w Polsce
Egzemplarz, który zachował się w Polsce, obecnie można oglądać w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie. W tym egzemplarzu brakuje strony 217. Księgę tę biskup Mikołaj Chrapicki podarował w prezencie franciszkanom lubuskim.
W okresie międzywojennym planowano księgę sprzedać, aby za te pieniądze przeprowadzić remont kaplicy i przebudować seminarium. Na szczęście dzięki interwencji społeczeństwa i prasy, do sprzedaży nie doszło. Biblia została w Pelplinie.
Gdy wybuchła II wojna światowa, Biblia Gutenberga trafiła do Paryża, następnie przewieziono ją do Londynu, a potem do Kanady. Do Polski wróciła dopiero w 1959 roku. Dzięki temu, że w porę została wywieziona z kraju, zachowała się.
Kim był Jan Gutenberg ciekawostki
Niemiec Johannes Gutenberg (ok. 1400-1468) to mieszkający w Moguncji (miasto Mainz w Niemczech) rzemieślnik, złotnik i drukarz. Uchodzi za twórcę pierwszej metody druku na świecie. Na pewno był pierwszym w Europie, bo obecnie wiadomo, że czcionki do druku używał w Chinach, w połowie XI wieku, Bi Sheng.
Badacze spierają się, czy pierwsze zadrukowane kartki wykonał w Strasburgu, gdzie przebywał w latach 1434-44, czy już po powrocie do rodzinnego Mainz. Nie ma też pewności, czy po raz pierwszy ruchomej czcionki użył do druku w 1440 czy 1450 roku. Na pewno jego najlepszej jakości dziełem drukarskim była Biblia, wydrukowana po łacinie, w latach 1452-1455.
Z czego zasłynął Gutenberg?
Jan Gutenberg opracował i wykonał czcionki do druku, skonstruował aparat do ich odlewania z wymiennymi matrycami. Stworzył prasę drukarską, wzorując się na istniejących już prasach introligatorskich. Wreszcie, był właścicielem pierwszej drukarni i wydawnictwa. Jego zasługi Jana Gutenberga są wielkie, niestety nie zachowało się wiele informacji na jego temat.
Wiadomo, że popadł potem w długi, a na starość stracił wzrok. Został pochowany w kościele franciszkanów w Moguncji. Rozebranym w XVIII wieku, dlatego jego grób nie zachował się i nie wiadomo gdzie są jego prochy. W Moguncji jest obecnie muzeum jemu poświęcone.
Porównanie metod powielania wiedzy: Era przed i po Gutenbergu
| Cecha procesu | Era rękopisów (Przed Gutenbergiem) | Era druku (Po Gutenbergu) |
| Czas wykonania | Od kilku miesięcy do kilku lat na jeden egzemplarz. | Kilkanaście dni na wydrukowanie całego nakładu. |
| Koszt produkcji | Równowartość posiadłości ziemskiej lub stada bydła. | Przystępny dla zamożnego mieszczaństwa i żaków. |
| Precyzja i błędy | Unikalne błędy skrybów w każdym egzemplarzu. | Standaryzacja tekstu – identyczna treść w każdym tomie. |
| Nośnik tekstu | Drogi pergamin (starannie wyprawiona skóra). | Tańszy i powszechnie dostępny papier czerpany. |
| Dostępność wiedzy | Zarezerwowana dla kleru i najwyższych elit. | Demokratyzacja wiedzy, rozwój nauki i reformacji. |
| Liczba kopii | Pojedyncze, unikatowe woluminy. | Masowe nakłady liczone w setkach i tysiącach sztuk. |
| Czcionka | Kaligrafia ręczna, trudna do odczytania. | Czytelny, ustandaryzowany krój pisma drukarskiego. |
Biblia Gutenberga – najdroższa książka świata
Arcydzieło Jana Gutenberga to nie tylko pierwsza książka wydrukowana przy użyciu ruchomej czcionki, ale przede wszystkim fenomen rzemiosła, który do dziś oszałamia jakością czerni atramentu oraz precyzją składu. Szacuje się, że pierwotnie powstało około 180 egzemplarzy, z czego do naszych czasów przetrwało 48 sztuk, a tylko nieliczne z nich są kompletnie zachowane. Każdy wolumin jest unikatowy, ponieważ po wydrukowaniu tekstu, bogate iluminacje i zdobione inicjały były nanoszone ręcznie przez najlepszych ówczesnych artystów. Wartość rynkowa tego zabytku jest astronomiczna – na rzadkich aukcjach pojedyncze egzemplarze lub ich fragmenty osiągają kwoty rzędu 25 do 35 milionów dolarów, co czyni ją najdroższą książką świata. Posiadanie Biblii Gutenberga w swoich zbiorach to dla bibliotek i muzeów najwyższy prestiż, porównywalny jedynie z posiadaniem obrazów Leonarda da Vinci czy najcenniejszych diamentów koronnych.
Kim był Bi Sheng?
A teraz prawdziwa sensacja, która burzy wszystko to, co przeczytałeś powyżej. Chińczyk Bi Sheng (ok. 990-1051) między 1041 a 1048 wynalazł czcionkę drukarską (ruchomą czcionkę). Nie należał do arystokracji, prawdopodobnie był kupcem lub kowalem. Jego wynalazek nie został rozpowszechniony także dlatego, bo chiński alfabet ma dużą liczbę znaków. W 1990 r. w chińskiej prowincji Hubei odkryto grobowiec Bi Shenga.
Jan Gutenberg tworząc swoją drukarnię i ruchome czcionki, nie wiedział o dokonaniach Chińczyka, który odebrał mu pierwszeństwo w wynalezieniu druku.
Jan Gutenberg ciekawostki: (c) Ciekawostki Sadurski.com
Na górze: portret przedstawiający Jana Gutenberga, nieznany autor, 1440 r., Muzeum Gutenberga w Meinz
Zobacz też:
> Mikołaj Kopernik ciekawostki
> Beethoven – ciekawostki i anegdoty
> Maria Skłodowska-Curie
