Starzenie wcale nie musi przebiegać równym tempem. Nowe badania pokazują, że w ciągu życia pojawiają się momenty, gdy w organizmie jednocześnie zmienia się wyjątkowo dużo. Jeden z najbardziej zaskakujących przypada w okolicach 44. roku życia, drugi – około 60. Naukowcy ze Stanforda zaobserwowali wyraźne „fale” zmian w tysiącach cząsteczek i mikroorganizmów związanych z funkcjonowaniem ludzkiego organizmu. To ważna wskazówka dla każdego, kto chce wiedzieć, kiedy szczególnie warto zadbać o zdrowie.
Starzenie nie jest prostą linią
Przez lata można było myśleć o starzeniu jak o powolnym przesuwaniu się wskazówki zegara. Każdy kolejny rok oznaczał po prostu kolejny mały krok w dół. Badanie opublikowane w „Nature Aging” pokazuje jednak bardziej skomplikowany obraz.
Zespół kierowany przez genetyka Michaela Snydera ze Stanford University przeanalizował dane 108 osób w wieku od 25 do 75 lat. Uczestników obserwowano przez kilka lat, regularnie analizując m.in. białka, metabolity, RNA oraz mikrobiom. Łącznie badacze przyjrzeli się ponad 135 tysiącom różnych cząsteczek i mikroorganizmów.
Wniosek był zaskakujący: około 81 proc. analizowanych elementów nie zmieniało się wraz z wiekiem w sposób całkowicie liniowy. Szczególnie dużo zmian koncentrowało się w dwóch okresach – średnio około 44. i 60. roku życia.
44 lata – pierwszy duży zwrot
To właśnie okolice 44. urodzin okazały się jednym z największych zaskoczeń. W tym okresie naukowcy zauważyli szczególnie duże zmiany związane m.in. z metabolizmem lipidów i alkoholu oraz procesami dotyczącymi układu krążenia. Innymi słowy, organizm może zacząć inaczej radzić sobie z tym, co jeszcze kilka czy kilkanaście lat wcześniej nie sprawiało większego problemu.
Może to częściowo tłumaczyć doświadczenie wielu osób po czterdziestce: łatwiejsze przybieranie na wadze, inną reakcję na alkohol czy poczucie, że regeneracja po nieprzespanej nocy albo ciężkim treningu nie jest już taka jak dawniej.
Ważne zastrzeżenie: badanie nie dowodzi, że dokładnie w dniu 44. urodzin metabolizm każdego człowieka nagle się załamuje. Chodzi o średni wzorzec obserwowany w grupie badanych.
60 lat – kolejna fala zmian
Drugi wyraźny punkt zwrotny przypadł na okolice 60. roku życia. Tym razem szczególnie widoczne były zmiany dotyczące układu odpornościowego oraz metabolizmu węglowodanów. Naukowcy znaleźli również wiele zmian w cząsteczkach powiązanych z chorobami układu krążenia.
To interesujące, ponieważ wraz z wiekiem rośnie znaczenie problemów, które wcześniej mogły pozostawać w tle. Organizm coraz trudniej utrzymuje równowagę, a układ odpornościowy, metabolizm i inne systemy zaczynają funkcjonować inaczej.
Nie oznacza to jednak, że 60. urodziny są biologiczną granicą, po której człowiek nagle zaczyna chorować. To raczej kolejny okres, w którym zachodzi szczególnie dużo zmian.
Co z tego wynika dla nas?
Najważniejsza wiadomość z tego badania nie brzmi: „po 44. roku życia zaczynasz się gwałtownie starzeć”. Znacznie bardziej praktyczny wniosek jest inny: w pewnych okresach życia warto szczególnie mocno pilnować podstaw zdrowia.
Ruch, trening siłowy, odpowiednia masa ciała, zdrowa dieta, sen, ograniczenie alkoholu i kontrolowanie ciśnienia, cholesterolu czy poziomu glukozy mają znaczenie niezależnie od wieku. Po czterdziestce i sześćdziesiątce warto natomiast jeszcze bardziej świadomie korzystać z profilaktyki.
Badanie ze Stanforda może w przyszłości pomóc ustalić, dlaczego niektóre choroby pojawiają się częściej w określonych momentach życia i czy można wcześniej rozpoznać osoby szczególnie narażone. Na razie daje przede wszystkim fascynujący obraz starzenia: nie jako jednostajnego marszu, lecz procesu, w którym pojawiają się okresy znacznie intensywniejszych zmian.
Nie możesz zatrzymać czasu. Możesz jednak lepiej wykorzystać moment
Być może największą wartością tego odkrycia jest zmiana sposobu myślenia o wieku. 44 czy 60 lat nie powinny być traktowane jak wyrok. To raczej momenty, w których warto szczególnie uważnie przyjrzeć się własnemu zdrowiu.
Nie mamy wpływu na to, że organizm się starzeje. Mamy jednak wpływ na wiele czynników, które decydują o tym, jak wygląda nasze zdrowie wraz z upływem lat. Dlatego informacja o dwóch falach zmian może być nie tyle powodem do obaw, ile sygnałem: może warto zacząć działać, zanim organizm upomni się o uwagę.
Kiedy człowiek zaczyna się starzeć: (c) Senior . Sadurski.com / CH
Zobacz też:
> Najlepsze psy dla seniorów. Rasy, ceny, gdzie kupić
> Choroba otyłościowa u seniorów
