Syreny to jedne z najbardziej fascynujących istot w światowej mitologii, które od tysięcy lat pobudzają ludzką wyobraźnię i pojawiają się w legendach niemal każdej kultury nadmorskiej. Choć współcześnie kojarzymy je głównie z pięknymi kobietami o rybich ogonach, ich pierwotny wizerunek w antycznej Grecji był znacznie mroczniejszy i przedstawiał groźne pół-kobiety, pół-ptaki, które swoim śpiewem wabiły żeglarzy na pewną śmierć. Od warszawskiej wojowniczki z mieczem, przez melancholijną rzeźbę w Kopenhadze, aż po przerażające opowieści marynarzy o manatach branych za morskie panny – historia syren to niezwykła podróż przez lęki i pragnienia ludzkości. Zapraszam Cię do odkrycia tajemnic tych mitycznych stworzeń, których symbolika ewoluowała od antycznych potworów do współczesnych ikon popkultury
1) Syrena, to postać ze starożytnej mitologii greckiej (w mitologii rzymskiej występuje nimfa morska). To pół-kobieta, pół-ryba, która zamiast nóg ma ogon z płetwami. Pięknie śpiewające syreny spotkał Odyseusz i skoczyłby za nimi do morza, gdyby przezornie nie przywiązano go do masztu statku. Bo syreny, choć piękne, były niebezpiecznymi istotami. Podobnych mitów o syrenach było więcej.
Syrenka warszawska – symbol Warszawy
2) Syrena, to symbol Warszawy. Trafiła na herb tego miasta już w 1400 roku. Początkowo zamiast rybiego ogona miała skrzydła oraz łapy, niczym kaczka. Przypuszcza się, że motyw syreny pojawił się w związku z lekturą średniowiecznych tekstów. Od XVIII wieku syrena pojawiała się na oficjalnych pieczęciach miasta. Tak zaczęła być utożsamiana z miastem, że jego mieszkańców zaczęto nazywać syreniarzami. Oddzielny temat, to legenda o syrence warszawskiej, ale nie będziemy tu jej przypominać.
W Warszawie istnieje kilkaset wizerunków syren. Są na pomnikach, rzeźbach i płaskorzeźbach. Warszawska syrenka trafiła nawet na pomnik w centrum Bielska-Białej.
3) Najsłynniejsze warszawskie syrenki, to:
– syrena na środku warszawskiego rynku (powstała w latach 60. XX wieku, zaprojektował ją Henryk Marconi);
– syrena nad Wisłą, w pobliżu Mostu Świętokrzyskiego, autor: Ludwik Nitschow (patrz: foto na samej górze). Pomnik stanął przed II wojną światową. Syrena ma twarz Krystyny Krahelskiej – studentki, poetki, późniejszej uczestniczki Powstania Warszawskiego.
Inne syreny z Warszawy
4) Z czasem nazwa syrena trafia też np. jako nazwa i symbol firm. W Warszawie, w latach 1906-1939 działała firma fonograficzna Syrena Rekord. W latach 1990-2003 działała firma dystrybucyjna Syrena Entertainment Group. Był nawet radioodbiornik Syrena, produkowany przez ZRK w Warszawie.
5) W latach 1955-1968 działał Zespół Filmowy Syrena. Wytwórnia wyprodukowała ponad 40 filmów fabularnych, w tym znane seriale: Czterej pancerni i pies, Stawka większa niż życie i Wojna domowa.
6) W Warszawie przy ul. Litewskiej 3 od 1945 r. działa Teatr Syrena, na scenie którego występowało wielu znanych artystów estrady i teatru.
Syreny w kulturze i świecie – szybkie porównanie
| Rodzaj / Miejsce | Charakterystyczne cechy | Znaczenie / Symbolika |
| Syrena Grecka | Pół-kobieta, pół-ptak (później ryba). | Groźna kusicielka, symbol zguby żeglarzy. |
| Syrenka Warszawska | Posiada tarczę i miecz. | Wojowniczka, opiekunka i symbol stolicy Polski. |
| Mała Syrenka (Dania) | Delikatna postać z brązu, bez nóg. | Symbol nieszczęśliwej miłości i baśni Andersena. |
| Syrena (FSO) | Kultowy polski samochód osobowy. | Symbol polskiej motoryzacji PRL (tzw. „Skarpeta”). |
| Syrena Alarmowa | Urządzenie emitujące głośny dźwięk. | Ostrzeganie przed niebezpieczeństwem i katastrofą. |
| Syrena Starbucks | Postać o dwóch ogonach (Meluzyna). | Globalny symbol kawy i marketingu. |
Samochód Syrena
7) Przez 15 lat w FSO w Warszawie, a przez kolejnych 11 lat także przez Fabrykę Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej, produkowano samochód Syrena, zwany powszechnie Syrenką. Był to samochód osobowy, ale produkowano też wersję dostawczą. Z taśm produkcyjnych zeszło ponad pół miliona egzemplarzy. Do dziś można czasem spotkać jadącą Syrenkę, ale to widok niezwykle rzadki.
Syreny dźwiękowe
8) Ponieważ mitologiczne syreny pięknie śpiewały, istnieje akustyczne urządzenie do sygnalizacji dźwiękowej, powszechnie nazywane syreną. Wycie syreny może ostrzegać ludność przed wojną, powodzią i innymi zagrożeniami. Syreny są też montowane w pojazdach uprzywilejowanych (karetki pogotowia, wozy strażackie i policyjne).
Mała Syrenka, symbol Kopenhagi
9) Mała Syrenka, to posag autorstwa Edvarda Eriksena. Syrenka z brązu siedzi na wielkim kamieniu, na nabrzeżu Langeline w Kopenhadze. To chyba najczęściej uwieczniane na zdjęciach miejsce tego miasta. Obowiązkowy punkt wizyty turystów w Kopenhadze, w którym koniecznie należy zrobić pamiątkowe zdjęcia. Posąg jest obecnie symbolem Kopenhagi, a nawet Danii. W różnych miastach na świecie powstały nawet kopie tego posągu, np. w USA, Japonii i Rumunii.
Postać syreny nawiązuje do baśni Hansa Christiana Andersena. Posąg powstał w 1913 r., a postać jest nieduża – ma zaledwie 1,23 m wysokości i waży 175 kg. Został ufundowany w 1909 r. przez syna założyciela browaru Carlsberg, którego zauroczyło przedstawienie baletowe „Mała syrenka” w Teatrze Królewskim w Kopenhadze. Posąg syrenki ma twarz Ellen Price – aktorki i tancerki występującej w tym przedstawieniu, a ciało użyczyła syrence żona rzeźbiarza Eriksena – Elina.
Syrena z Ustki
10) Postać syreny jest też w Ustce, na bulwarze nadmorskim, obok kamiennego molo. Figurę odsłonięto w 2010 r. Rzeźba nawiązuje do legendy o Usteckiej Syrence, która była wdową po mężu rybaku. Podobno ta syrenka spełnia każdemu jedno życzenie. Warunek: należy potrzeć dłonią jej biust. Nic dziwnego, że obie piersi syrenki są mocno przetarte od dotykania.
Kolejne syreny
11) Syrena, to tytuł serialu amerykańskiego, emitowanego od marca 2018 r., a od kwietnia w jednej ze stacji w Polsce. Skąd syrena w tytule? Akcja filmu działa się w Bristol Cove, nadmorskim miasteczku, które według legendy niegdyś zamieszkiwały syreny. Założyciel miasta zakochał się w jednej z nich, a teraz syrena jest symbolem tego miasta. Wyprodukowano też kilka innych filmów, które w tytule miały syrenę.
12) Na końcu wspomnimy o logo firmy Starbucks, która ma kawiarnie w wielu krajach świata. W biało-zielonym logo jest syrenka.
Ciekawostki o syrenach: (c) Sadurski.com
Zobacz też:
> Ciekawostki o latarniach morskich
> Ciekawostki o Morzu Bałtyckim
Spodobały Ci się ciekawostki o syrenach? Na portalu Sadurski.com czekają na Ciebie tysiące podobnych tekstów! Od lat zbieramy unikalne fakty, relacje z podróży oraz informacje z Polski i całego świata.
📍 Poznaj nasze najpopularniejsze działy: Podróże (ciekawe fakty i relacje z najdalszych zakątków globu), Ciekawostki (tysiące zaskakujących faktów na każdy temat) oraz dział Dowcipy z setkami kategorii, który rozweseli każdego ponuraka.
Odkrywaj świat z pasją – zapraszamy do lektury kolejnych artykułów.
