Pszów to niewielkie miasto o wielkiej historii, które od wieków jest ważnym miejscem na mapie pielgrzymkowej Górnego Śląska. Znane z Bazyliki Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i kultu Matki Bożej Uśmiechniętej, przyciąga zarówno turystów, jak i pielgrzymów z całego regionu. Jednak Pszów to nie tylko sacrum; to także fascynująca opowieść o potędze przemysłu, śląskim uporze i niezwykłych metamorfozach. Choć miasto liczy dziś około 14 tysięcy mieszkańców, jego tożsamość jest rozpięta między wieżami monumentalnej bazyliki a szybami nieczynnej już kopalni „Anna”. W 2026 roku Pszów staje się symbolem tego, jak śląskie miasto potrafi przetrwać transformację, chroniąc swoje najcenniejsze zabytki i pielęgnując legendy, których nie znajdziecie w zwykłych przewodnikach. Poznaj dzieje, zabytki i ciekawostki o tym wyjątkowym mieście, leżącym w sercu powiatu wodzisławskiego.
Pszów i pielgrzymki. Fenomen Uśmiechniętej Madonny
Od XVIII wieku Pszów jest jednym z najważniejszych ośrodków pielgrzymkowych Górnego Śląska. W tutejszej Bazylice znajduje się słynny Obraz Matki Bożej Uśmiechniętej – kopia wizerunku Matki Bożej Częstochowskiej, sprowadzona tu w 1722 roku. Ciekawostką jest fakt, że „uśmiech” Madonny powstał niemal przypadkiem. Podczas renowacji w 1723 roku, artysta nadał twarzy Maryi łagodniejszy, radosny wyraz, co sprawiło, że wizerunek zyskał unikalny charakter. Pielgrzymki do Pszowa to tradycja licząca setki lat – każdego roku przybywa tu ponad 100 tysięcy pątników.
Ważnym elementem krajobrazu sakralnego jest Kalwaria Pszowska, powstała w latach 1911–1927. Składa się z kaplic rozsianych w malowniczym terenie, będących miejscem nabożeństw i rozważań pasyjnych. Nieoficjalne legendy wspominają również o podziemiach bazyliki – lokalni mieszkańcy wierzą, że pod kościołem znajdują się dawne, nieodkryte krypty, które dawniej mogły służyć jako schronienie w czasach niepokoju.
Pszów ciekawostki z historii. Od Psiej Wsi do kopalni Anna
Nazwa miasta ma bardzo nietypowe pochodzenie. Wywodzi się od słowa „pies” (niem. Hund), stąd dawne nazwy miejscowości takie jak Hunddorf (Wieś Psów). Pszów istniał już w XIII wieku, a pierwszy murowany kościół powstał tu około 1350 roku. Przez wieki była to osada o charakterze rolniczo-pielgrzymkowym, jednak prawdziwy przełom przyniósł rozwój górnictwa. Miasto przez pokolenia związane było z kopalnią „Anna”, która kształtowała nie tylko architekturę, ale i mentalność mieszkańców.
Choć górnictwo w samym Pszowie przeszło do historii, to górnicze osiedla i pozostałości szybów wciąż przypominają o dawnej potędze. Wieża wyciągowa szybu „Jan” jest do dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów w panoramie miasta. Co ciekawe, Pszów posiadał prawa miejskie dwukrotnie – najpierw w latach 1954–1975, a następnie odzyskał je w 1994 roku po odłączeniu się od Wodzisławia Śląskiego.
Zabytki i miejsca, które warto odwiedzić w Pszowie
Najważniejszym zabytkiem jest oczywiście późnobarokowa Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny (ul. Bohaterów Westerplatte 1), budowana w latach 1743–1747. Warto również zwrócić uwagę na barokową figurę św. Jana Nepomucena z 1728 roku oraz Ratusz miejski, który pierwotnie był Domem Gościnnym dla przyjezdnych. Dla osób szukających rekreacji, Pszów oferuje popularne w regionie kryte lodowisko, które jest sportowym sercem miasta w okresie zimowym.
| Obiekt | Ciekawostka / Opis |
| Bazylika Pszowska | Miejsce kultu z „uśmiechniętym” obrazem Madonny. |
| Kopalnia Anna | Przez 180 lat była głównym pracodawcą w mieście. |
| Lodowisko miejskie | Jedno z nielicznych krytych lodowisk w tej części Śląska. |
| Kalwaria | 14 kaplic pasyjnych z początku XX wieku. |
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o Pszów
- Dlaczego Pszów nazywany jest „uśmiechniętym” miastem? Nazwa nawiązuje do słynnego wizerunku Matki Bożej Uśmiechniętej w pszowskiej bazylice.
- Jakie są najważniejsze wydarzenia w mieście? Największe tłumy przyciągają odpusty parafialne oraz doroczne dożynki miejskie.
- Czy w Pszowie można zwiedzać kopalnię? Sama kopalnia „Anna” jest nieczynna, ale można podziwiać zabytkową architekturę pokopalnianą z zewnątrz.
Ciekawostki o Pszowie: (c) Polskie miasta . Sadurski.com / Tekst przygotowany w 2026 r.
Zobacz też:
> Mikołów
> Piekary Śląskie
> Ruda Śląska
