Strzelin większości osób kojarzy się przede wszystkim z granitem, ale to tylko niewielka część historii tego dolnośląskiego miasta. Przez wieki był ważnym ośrodkiem Piastów śląskich, podczas II wojny światowej niemal zniknął z mapy, a dziś zaskakuje nietypowym rynkiem, jednym z najgłębszych kamieniołomów w Europie i oryginalnym szlakiem miejskich figurek. Oto najciekawsze fakty i ciekawostki o Strzelinie, które naprawdę warto zapamiętać.
Z czego słynie Strzelin
Strzelin to stolica granitu
1) Najbardziej znanym symbolem miasta jest granit strzeliński, uznawany za jedną z najlepszych jakościowo skał budowlanych w Polsce. Wydobywa się go tutaj od setek lat, a kamień trafił między innymi do budowy dróg, mostów i reprezentacyjnych budynków w wielu polskich miastach. Strzeliński granit wyróżnia się dużą wytrzymałością i charakterystyczną szaro-różową barwą.
Jedno z najgłębszych wyrobisk granitowych w Europie
2) Kamieniołom w Strzelinie robi ogromne wrażenie swoimi rozmiarami. Główne wyrobisko osiąga ponad 120 metrów głębokości, dzięki czemu zalicza się do najgłębszych czynnych kamieniołomów granitu w Europie. Tarasowa konstrukcja ścian sprawia, że przypomina gigantyczny amfiteatr wykuty w skale.
Miasto Piastów śląskich
3) Niewiele osób wie, że Strzelin był jednym z ważniejszych ośrodków władzy Piastów śląskich. W średniowieczu pełnił funkcję administracyjnego i gospodarczego centrum regionu, a przez pewien czas był nawet siedzibą książąt. Pamiątką po tamtych czasach pozostaje między innymi renesansowy Dom Książąt Brzeskich.
Cukrownia, która napędzała rozwój miasta
4) Przez dziesięciolecia ogromne znaczenie dla Strzelina miała miejscowa cukrownia. Zakład należał do najważniejszych pracodawców w regionie i odegrał dużą rolę w rozwoju gospodarczym miasta oraz okolicznych miejscowości. Dziś po dawnej świetności pozostały głównie zabudowania przemysłowe i wspomnienia mieszkańców.
Co jest ciekawego w Strzelinie? Co warto zobaczyć?
Romańska rotunda św. Gotarda
5) Jednym z najstarszych zabytków Dolnego Śląska jest rotunda św. Gotarda, której początki sięgają XII wieku. To niewielka, kamienna świątynia z charakterystycznymi grubymi murami, będąca jednym z najlepiej zachowanych przykładów architektury romańskiej w regionie. Przetrwała wojny i liczne przebudowy, dzięki czemu można zobaczyć niemal tysiącletni zabytek.
Ratusz i najwyższa wieża w okolicy
6) Wieża strzelińskiego ratusza ma około 72 metry wysokości i dominuje nad panoramą miasta. W czasie II wojny światowej została poważnie zniszczona, ale po latach odbudowano ją, przywracając historyczny wygląd. Pod ratuszem znajdują się również zabytkowe piwnice i podziemia, przypominające o średniowiecznych początkach miasta.
Rynek, który wygląda inaczej niż większość w Polsce
7) Spacer po rynku może zaskoczyć osoby odwiedzające Strzelin po raz pierwszy. Większość historycznej zabudowy została zniszczona podczas walk w 1945 roku, dlatego wokół placu stoją głównie budynki powstałe już po wojnie. Efekt jest nietypowy – zabytkowy ratusz sąsiaduje z architekturą z drugiej połowy XX wieku.
Renesansowy Dom Książąt Brzeskich
8) Dom Książąt Brzeskich to jeden z najcenniejszych świeckich zabytków miasta. Powstał w XVI wieku jako rezydencja książąt brzeskich i wyróżnia się renesansową architekturą oraz bogatą historią. Budynek przypomina o czasach, gdy Strzelin należał do najważniejszych miast księstwa brzeskiego.
Baszta Prochowa
9) Baszta Prochowa jest jedną z nielicznych zachowanych części dawnych murów miejskich. W średniowieczu służyła do obrony miasta, a później magazynowano w niej proch i broń. To jeden z najbardziej charakterystycznych reliktów dawnych fortyfikacji Strzelina.
Wieża ciśnień z punktem widokowym
10) Dawna wieża ciśnień otrzymała nowe życie jako punkt widokowy. Z jej szczytu można zobaczyć panoramę miasta, kamieniołomy oraz Wzgórza Strzelińskie. To jedno z najlepszych miejsc do zrobienia zdjęć okolicy.
Wzgórza Strzelińskie
11) Na południe od miasta rozciągają się Wzgórza Strzelińskie, należące do Przedgórza Sudeckiego. Choć nie imponują wysokością, oferują liczne trasy piesze i rowerowe oraz ciekawe odsłonięcia geologiczne. To właśnie dzięki ich budowie geologicznej okolica od wieków słynie z wydobycia granitu.
Strzeliński Szlak Turystyczny
12) Od 2012 roku po mieście można wędrować nietypowym szlakiem figurek przedstawiających postacie związane z historią Strzelina. Przy każdej z nich znajduje się tablica z kodem QR, dzięki któremu można szybko poznać ciekawostki dotyczące miejsca lub bohatera. To nowoczesny sposób zwiedzania, szczególnie lubiany przez rodziny z dziećmi.
Muzeum i informacja turystyczna
13) Osoby chcące lepiej poznać historię miasta mogą odwiedzić Muzeum Regionalne w Strzelinie, gdzie prezentowane są eksponaty związane z dziejami miasta, archeologią oraz przemysłem kamieniarskim. W planowaniu zwiedzania pomaga również Punkt Informacji Turystycznej mieszczący się przy Rynku 10, gdzie można otrzymać mapy, materiały promocyjne i informacje o atrakcjach gminy.
Strzeliński Ośrodek Kultury
14) To miejsce, w którym odbywają się koncerty, spektakle, wystawy i wydarzenia lokalne. Strzeliński Ośrodek Kultury organizuje także festiwale, warsztaty oraz imprezy plenerowe, dzięki którym centrum miasta regularnie tętni życiem. Dla mieszkańców i turystów stanowi najważniejsze centrum wydarzeń kulturalnych.
Historia i ciekawostki o Strzelinie
Miasto niemal przestało istnieć
15) Najtragiczniejszym okresem w historii Strzelina był rok 1945. Podczas ciężkich walk między wojskami niemieckimi i Armią Czerwoną, zniszczeniu uległo nawet około 85 procent zabudowy miasta. Skala zniszczeń była tak duża, że powojenny Strzelin trzeba było odbudowywać niemal od podstaw.
Średniowieczne korzenie miasta
16) Prawa miejskie Strzelin otrzymał już w XIII wieku, jednak osada istniała znacznie wcześniej. Korzystne położenie na szlakach handlowych sprawiło, że szybko rozwinął się handel i rzemiosło. Miasto przez stulecia znajdowało się pod panowaniem Piastów, Czech, Habsburgów i Prus, co pozostawiło ślady w jego architekturze i historii.
Gmina Strzelin to nie tylko samo miasto
17) Gmina Strzelin obejmuje kilkadziesiąt miejscowości i sołectw rozsianych po okolicy. Wśród nich znajdują się m.in. Biały Kościół, Gęsiniec, Kuropatnik czy Szczawin, które również kryją ciekawe zabytki i malownicze krajobrazy. Dzięki temu Strzelin może być dobrą bazą wypadową do poznawania południowej części Dolnego Śląska.
Kamień ze Strzelina trafił do wielu prestiżowych inwestycji
18) Granit wydobywany w Strzelinie wykorzystano przy budowie licznych reprezentacyjnych obiektów i ulic w Polsce oraz za granicą. Trafiał między innymi na dworce, mosty, place miejskie i pomniki. To sprawia, że fragment Strzelina można znaleźć w wielu miejscach oddalonych o setki kilometrów od miasta.
Ciekawostki o Strzelinie woj. dolnośląskie + zdjęcia: (c) Dolny Śląsk . Sadurski.com
Zobacz też:
> Bolesławiec – ceramiczne serce Dolnego Śląska
> Ciekawostki o Trzebnicy
