Z czego słynie Eswatini ciekawostki i najważniejsze fakty
Najmniejsze państwo Afryki. Historia nazwy Eswatini
Eswatini, niewielkie śródlądowe państwo w południowej Afryce, zajmuje powierzchnię zaledwie 17 363 kilometrów kwadratowych, co czyni je jednym z najmniejszych krajów na kontynencie. Położone w sercu regionu, otoczone malowniczymi krajobrazami, od wzgórz po sawanny, oferuje unikalne połączenie tradycji i nowoczesności.
Do 2018 roku kraj funkcjonował pod nazwą Suazi, zmienioną przez króla Mswatiego III na Eswatini, co w języku suazi oznacza „kraina ludu Suazi”. Decyzja ta miała podkreślić tożsamość narodową i odciąć się od kolonialnych konotacji dawnej nazwy, która była angielską adaptacją. Geograficznie, Eswatini jest enklawą, niemal w całości otoczoną przez Republikę Południowej Afryki, z krótką granicą z Mozambikiem na wschodzie. Pomimo niewielkich rozmiarów, kraj zachwyca różnorodnością przyrody, od górzystych terenów w regionie Hhohho po żyzne równiny Lubombo, które przyciągają miłośników ekoturystyki i badaczy afrykańskiej kultury.
Sąsiedzi Eswatini. Wpływ Mozambiku i RPA
Sąsiedzi Eswatini, czyli Mozambik na wschodzie i Republika Południowej Afryki na pozostałych granicach, odgrywają istotną rolę w jego gospodarce i wymianie kulturowej. Mozambik, z dostępem do Oceanu Indyjskiego, stanowi dla Eswatini potencjalne okno na świat, choć większość handlu i kontaktów międzynarodowych realizowana jest przez RPA, która otacza kraj od północy, zachodu i południa.
Bliskość RPA wpływa na gospodarkę Eswatini, zwłaszcza na eksport produktów rolnych, takich jak trzcina cukrowa, będąca filarem lokalnej ekonomii. Relacje z sąsiadami są kluczowe także dla turystyki – wielu podróżników odwiedza Eswatini w ramach szerszych wypraw po regionie, łącząc je z parkami narodowymi RPA czy plażami Mozambiku. Historyczne i polityczne więzi z RPA, wynikające z czasów kolonialnych i walk o niepodległość, nadal kształtują dynamikę regionu, choć Eswatini pozostaje niezależne w swojej polityce i kulturze.
Języki i wiara. Kultura Eswatini w pigułce
W Eswatini językiem urzędowym jest suazi, znany jako siSwati, oraz angielski, który pełni funkcję języka administracji i edukacji międzynarodowej. Walutą kraju jest lilangeni, powiązana kursem 1:1 z randem południowoafrykańskim, co ułatwia handel z RPA. Religijnie kraj jest zdominowany przez protestantyzm, który wyznaje ponad 80% populacji, choć tradycyjne wierzenia suazi, oparte na szacunku dla przodków i duchów, wciąż odgrywają istotną rolę w życiu społecznym. Kościoły protestanckie, w tym metodystyczne i ewangelickie, są widoczne w krajobrazie miast i wiosek, a ich działalność obejmuje edukację i pomoc społeczną.
Mieszanka chrześcijaństwa z lokalnymi tradycjami tworzy unikalny klimat, w którym nowoczesność przeplata się z głęboko zakorzenionymi rytuałami, takimi jak coroczny taniec Umhlanga, czyli Taniec Trzcin, w którym młode kobiety oddają hołd królowej matce.
Ludność Eswatini. Naród Suazi i monarchia
Populacja Eswatini liczy około 1,5 miliona osób, z czego zdecydowana większość, bo aż 85%, należy do grupy etnicznej Suazi. Ta homogeniczność etniczna wyróżnia kraj na tle bardziej zróżnicowanych sąsiadów. Kultura Suazi jest silnie związana z monarchią, która od wieków odgrywa centralną rolę w życiu społecznym i politycznym. Król, obecnie Mswati III, jest nie tylko głową państwa, ale i symbolem jedności narodowej, choć jego rządy budzą kontrowersje z powodu absolutystycznego stylu rządzenia.
Tradycje Suazi przejawiają się w muzyce, tańcu i rzemiośle, a lokalne społeczności pielęgnują zwyczaje, takie jak wspólne obrzędy czy festiwale. Ludność koncentruje się głównie w miastach i na żyznych terenach rolniczych, gdzie uprawa trzciny cukrowej i kukurydzy stanowi podstawę utrzymania.
Droga do niepodległości. Eswatini od 1968 roku
Eswatini stało się niepodległym państwem 6 września 1968 roku, kończąc okres brytyjskiego protektoratu. Droga do niepodległości była stosunkowo pokojowa w porównaniu z innymi krajami regionu, a monarchia pod wodzą króla Sobhuzy II odegrała kluczową rolę w negocjacjach z Wielką Brytanią.
Po uzyskaniu suwerenności kraj przyjął konstytucję, choć z czasem monarchia umocniła swoją pozycję, czyniąc Eswatini jedną z ostatnich monarchii absolutnych na świecie. Niepodległość pozwoliła na rozwój narodowej tożsamości, choć kraj wciąż zmaga się z wyzwaniami, takimi jak wysoki poziom ubóstwa i HIV/AIDS, które wpływają na jakość życia mieszkańców. Współczesne Eswatini balansuje między tradycją a modernizacją, starając się zachować unikalną kulturę przy jednoczesnym rozwoju gospodarczym.
Podział na dystrykty. Geografia Eswatini
Eswatini jest podzielone na cztery dystrykty: Hhohho, Lubombo, Manzini i Shiselweni, z których każdy ma swoją specyfikę. Hhohho, z siedzibą w Mbabane, to region górzysty, znany z pięknych krajobrazów i rezerwatów przyrody, takich jak Malolotja. Lubombo, graniczący z Mozambikiem, charakteryzuje się płaskowyżem i plantacjami trzciny cukrowej. Manzini, najbardziej zaludniony, to centrum handlowe i przemysłowe, podczas gdy Shiselweni to obszar wiejski, zdominowany przez rolnictwo. Każdy dystrykt ma własne władze lokalne, które współpracują z monarchią w zarządzaniu krajem.
Mbabane. Stolica w sercu wzgórz
Stolicą Eswatini jest Mbabane, miasto położone w dystrykcie Hhohho, w zachodniej części kraju, u podnóża wzgórz Ezulwini. Liczy ponad 100 tysięcy mieszkańców i jest drugim co do wielkości miastem w kraju. Założone na przełomie XVII i XVIII wieku, Mbabane stało się centrum administracyjnym w okresie kolonialnym, gdy Brytyjczycy wybrali je na swoją bazę ze względu na łagodny klimat i strategiczne położenie. Współczesne Mbabane to tętniące życiem miasto z urzędami, szkołami i rynkami, choć zachowuje kameralny charakter w porównaniu z większymi metropoliami regionu. Atrakcje takie jak pobliska dolina Ezulwini, znana jako „Dolina Niebios”, przyciągają turystów, oferując widoki na wzgórza i dostęp do tradycyjnych wiosek Suazi.
Manzini. Największe miasto i centrum handlowe
Największym miastem Eswatini jest Manzini, zamieszkiwane przez ponad 110 tysięcy osób. Położone w sercu kraju, w dystrykcie o tej samej nazwie, jest gospodarczym i kulturalnym centrum Eswatini. Do 1965 roku nosiło nazwę Bremersdorp, na cześć holenderskiego kupca, który osiedlił się w regionie w XIX wieku.
Manzini to miasto tętniące życiem, z gwarnymi targowiskami, gdzie handluje się rękodziełem, żywnością i tkaninami. Znajduje się tu jedyny międzynarodowy port lotniczy kraju, Matsapha Airport, oddalony o około 10 kilometrów od centrum, obsługujący loty regionalne i wspierający handel. Manzini jest także miejscem ważnych wydarzeń kulturalnych, takich jak festiwale muzyczne czy targi rolnicze, które przyciągają zarówno mieszkańców, jak i przyjezdnych.
Rzeka Lusutfu. Życiodajna arteria regionu
Rzeka Lusutfu, znana również jako Maputo, to największy ciek wodny przepływający przez Eswatini, Mozambik i Republikę Południowej Afryki. Bierze początek w górach Drakensberg w RPA, a w Eswatini płynie przez żyzne doliny, wspierając rolnictwo, zwłaszcza uprawy trzciny cukrowej i bawełny. Rzeka odgrywa kluczową rolę w ekosystemie regionu, dostarczając wodę do nawadniania i wspierając bioróżnorodność, w tym ptactwo i drobne ssaki. W porze deszczowej Lusutfu może wylewać, co wpływa na życie lokalnych społeczności, ale także wzbogaca gleby, czyniąc je idealnymi dla rolnictwa. W Mozambiku rzeka uchodzi do Oceanu Indyjskiego, tworząc szeroką deltę, która jest domem dla unikalnych gatunków fauny i flory.
Pora deszczowa. Zielone oblicze Eswatini
Pora deszczowa w Eswatini trwa od września do października oraz od marca do kwietnia, przynosząc obfite opady, które zmieniają krajobraz kraju w bujną, zieloną oazę. W tym czasie temperatury są wysokie, a wilgotność sprzyja rozwojowi roślinności, co jest szczególnie ważne dla rolnictwa, które stanowi podstawę gospodarki. Pora deszczowa przyciąga także turystów, którzy chcą zobaczyć Eswatini w pełnej krasie, z wodospadami w rezerwatach, takimi jak Malolotja, i tętniącymi życiem sawannami. Jednak ulewne deszcze mogą powodować trudności, takie jak podtopienia dróg czy utrudniony dostęp do wiejskich obszarów. Lokalne społeczności przygotowują się na ten okres, gromadząc zapasy i dostosowując uprawy, by maksymalnie wykorzystać obfitość wody.
Eswatini ciekawostki: (c) Sadurski.com / GR
Na górnym zdjęciu: monety z Eswatini. Foto: Mohau / cc by-sa 3.0
