Śląskie Oscary to znacznie więcej niż sama słynna statuetka z Hollywood. Z województwem śląskim związani są ludzie, którzy pracowali przy nagrodzonych filmach, produkcje wykorzystujące katowickie czy raciborskie plenery, a także historyczne postacie o imieniu Oscar. Wśród nich jest gliwiczanin Oscar Troplowitz, współtwórca potęgi marki NIVEA, oraz twórcy i filmowcy, których praca znalazła się na drodze do najważniejszej nagrody amerykańskiej Akademii Filmowej.
Oscar Troplowitz – gliwiczanin od NIVEA
Historia śląskich Oscarów zaczyna się znacznie wcześniej, niż można by przypuszczać. Oscar Troplowitz urodził się w Gliwicach w 1863 roku i spędził tu pierwsze siedem lat życia. Później kształcił się i pracował w innych miastach, a swoją najważniejszą działalność prowadził w Hamburgu. Z Gliwic jednak nie zerwał związków.
To właśnie Oscar Troplowitz należy do najciekawszych postaci kojarzonych z Gliwicami. Jako farmaceuta i przedsiębiorca rozwinął firmę Beiersdorf, a wraz ze współpracownikami uczestniczył w opracowaniu kremu NIVEA. Oficjalna historia marki podkreśla gliwickie korzenie Troplowitza i jego rolę w stworzeniu kultowego kremu.
Troplowitz miał na koncie także inne innowacje. Wprowadzał na rynek m.in. pastę do zębów w tubce i samoprzylepny plaster. Interesował się również sztuką i nowoczesnym wzornictwem. W historii Gliwic pozostał więc nie tylko jako przedsiębiorca, ale również jako człowiek, którego nazwisko można postawić obok słów: NIVEA, wynalazki, kosmetyki, przemysł i Gliwice.
Oscar Caro i niezwykła willa w Gliwicach
Drugi ważny Oscar związany z Gliwicami to Oscar Caro, przemysłowiec, którego nazwisko do dziś można znaleźć na jednej z najbardziej charakterystycznych rezydencji miasta.
Willa Caro powstała w latach 1882–1885. Była prywatną rezydencją gliwickiego przemysłowca, a od 1934 roku jest związana z działalnością Muzeum w Gliwicach. Budynek zachował wiele elementów historycznego wystroju, dzięki czemu stanowi dziś jeden z ważniejszych zabytków miasta.
Co ciekawe, w dekoracji wnętrza zachował się motyw z monogramem OC – Oscar Caro. Willa nie jest więc wyłącznie budynkiem noszącym nazwisko dawnego właściciela. To miejsce, w którym nazwisko Oscara Caro zostało zapisane w architekturze.
Dla historii śląskich Oscarów to ważny punkt: zanim Oscar stał się przede wszystkim nazwą filmowej nagrody, był po prostu imieniem ludzi związanych z przemysłem i życiem gospodarczym Gliwic.
„Strefa interesów” – dwa Oscary i Katowice
Najbardziej spektakularny współczesny przykład śląskich Oscarów wiąże się z filmem „Strefa interesów” w reżyserii Jonathana Glazera. Produkcja zdobyła dwa Oscary – za najlepszy film międzynarodowy oraz dźwięk. Część zdjęć realizowano w Katowicach, w gmachu dzisiejszego Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego.
Film wykorzystał między innymi wnętrza modernistycznego gmachu dawnego Sejmu Śląskiego. Widzowie mogą rozpoznać w filmie m.in. korytarze oraz reprezentacyjne pomieszczenia budynku.
Z produkcją związany jest także Mateusz Stasiak z Chorzowa. Pracował przy dźwięku jako starszy asystent Tarna Willersa, jednego z dwóch głównych dźwiękowców nagrodzonych Oscarem.
To jeden z najlepszych przykładów na to, że śląskie Oscary nie muszą oznaczać osoby stojącej na scenie Dolby Theatre. Czasami Oscar zaczyna się od pracy wykonanej w Katowicach albo przez człowieka pochodzącego z Chorzowa.
„Księga dżungli” i śląscy specjaliści od efektów
Kolejny hollywoodzki trop prowadzi do Raciborza i Pietrzykowic koło Żywca. Przy nagrodzonej Oscarem za efekty specjalne „Księdze dżungli” pracowali m.in. pochodzący ze Śląska Piotr Szuter i Jacek Pilarski.
Piotr Szuter pochodzi z Raciborza i specjalizuje się w grafice 3D. Jacek Pilarski, pochodzący z Pietrzykowic, pracował przy efektach wizualnych, w tym przy tzw. matte painting, czyli tworzeniu cyfrowych teł i środowisk wykorzystywanych w filmach.
Warto jednak zachować precyzję: nie byli indywidualnymi laureatami Oscara. Ich udział polegał na pracy przy produkcji, która zdobyła statuetkę. To jednak doskonały przykład śląskich specjalistów pracujących przy hollywoodzkich produkcjach nagradzanych przez Akademię.
„Ida” – śląski ślad filmu z Oscarem
Śląskie akcenty pojawiają się także przy „Idzie” Pawła Pawlikowskiego. Film zdobył Oscara w 2015 roku w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego, a w jego ekipie znalazły się osoby związane ze Śląskiem. Za scenografię odpowiadali Katarzyna Sobańska i Marcel Sławiński.
Ich praca jest jednym z elementów, które budowały charakterystyczny wizualny świat „Idy”. W tym przypadku śląski wkład nie polegał na wykorzystaniu konkretnego katowickiego budynku, ale na udziale twórców związanych z regionem w powstaniu filmu nagrodzonego przez Akademię.
To ważne rozróżnienie: śląskie Oscary tworzą zarówno lokacje, jak i ludzie stojący za kamerą, scenografią, dźwiękiem czy efektami specjalnymi.
„Taty nie ma” – Studencki Oscar dla filmu ze Śląska
Najnowszym i szczególnie ciekawym przykładem jest film „Taty nie ma” Jana Saczka, wyprodukowany przez Szkołę Filmową im. Krzysztofa Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.
Film powstał w 2025 roku. Opowiada o dwóch nieletnich braciach, którzy ukrywają przed światem chorobę ojca i próbują samodzielnie prowadzić dom. Produkcja zdobyła w 2025 roku Student Academy Award, czyli tzw. Studenckiego Oscara, w kategorii Narrative.
To szczególnie ważna historia dla województwa śląskiego, ponieważ pokazuje, że oscarowa droga może rozpoczynać się właśnie tutaj – w katowickiej szkole filmowej, od etiudy studenckiej i młodych twórców.
„Taty nie ma” nie jest więc kolejnym przykładem śląskiego udziału w hollywoodzkim filmie. To przykład śląskiej szkoły filmowej, której twórcy sięgnęli po własnego Oscara.
ŚLĄSKIE MIEJSCA ZWIĄZANE Z OSCARAMI
Gliwice – rodzinne miasto Oscara Troplowitza, współtwórcy sukcesu NIVEA.
Gliwice, Willa Caro – rezydencja przemysłowca Oscara Caro, dziś siedziba Muzeum w Gliwicach.
Katowice, Śląski Urząd Wojewódzki – jedna z lokacji filmu „Strefa interesów”, zdobywcy dwóch Oscarów.
Racibórz – miasto rodzinne Piotra Szutera, który pracował przy nagrodzonej Oscarami „Księdze dżungli”.
Pietrzykowice koło Żywca – miejscowość związana z Jackiem Pilarskim, pracującym przy efektach specjalnych „Księgi dżungli”.
Katowice – siedziba Szkoły Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego UŚ, producenta „Taty nie ma”, laureata Studenckiego Oscara.
Współcześni Oskarzy ze Śląska
Oscar i Oskar to nie tylko historia Hollywood. W województwie śląskim można znaleźć również współczesnych sportowców noszących to imię. Wśród nich są m.in. Oskar Mielcarz, związany ze Śląskiem Wrocław, Oskar Gerstenstein oraz inni młodzi zawodnicy sportowi.
Te nazwiska mają jednak zupełnie inne znaczenie dla tego zestawienia niż Oscar Troplowitz, Oscar Caro czy filmowi twórcy. Dlatego warto potraktować je jako ciekawostkę, a nie główny nurt historii.
Śląskie Oscary mają wiele znaczeń
Kiedy mówimy „śląskie Oscary”, nie chodzi zatem o jedną historię. To kilka różnych opowieści, które spotykają się w jednym słowie.
Jest Oscar Troplowitz i Gliwice, czyli historia człowieka, którego nazwisko związane jest z powstaniem potęgi NIVEA. Jest Oscar Caro i jego willa, która do dziś stoi w centrum Gliwic. Są Katowice i „Strefa interesów”, film nagrodzony dwoma Oscarami. Są śląscy specjaliści pracujący przy hollywoodzkich efektach specjalnych oraz jest „Taty nie ma”, film Szkoły Filmowej Uniwersytetu Śląskiego uhonorowany Studenckim Oscarem.
Śląsk nie jest więc jedynie miejscem, w którym można znaleźć oscarowe ciekawostki. Województwo śląskie ma własną, zaskakująco różnorodną historię związaną z Oscarem – od przedwojennych Gliwic po współczesne kino i Hollywood.
Śląskie Oscary: (c) Śląsk . Sadurski.com / CH
Zobacz też:
>Katowice i Śląsk – atrakcja na śląski event i wesele: karykaturzysta eventowy
> Ciekawostki o Barbórce
> Oscar Karykatury Dolnośląskiej
