Gliwice, miasto na Górnym Śląsku, łączy surowy przemysłowy charakter z dbałością o zabytkową tkankę miejską. Choć kojarzone z nowoczesną techniką i nauką, Gliwice skrywają historie sięgające średniowiecza, a ich starówka uznawana jest za jedną z najpiękniejszych w regionie. Od tragicznych wydarzeń w Radiostacji, które zmieniły bieg historii świata, po egzotyczne rośliny w stuletniej Palmiarni – miasto to potrafi zaskoczyć na każdym kroku. Poznaj najważniejsze fakty i ciekawostki o Gliwicach
Zamek, ratusz i zabytki Gliwic: Serce starego miasta
Najstarszą częścią Gliwic jest stare miasto, które do dziś zachowało swój średniowieczny układ urbanistyczny. To tutaj bije serce miasta i to tutaj zagęszczenie zabytków jest największe. Dominantą tego obszaru jest Zamek Piastowski stojący przy ul. Pod Murami 2. Powstał on w połowie XIV wieku jako zamek gotycki, stanowiąc siedzibę Piastów Śląskich. Choć przez wieki pełnił funkcję arsenału, więzienia, a nawet magazynu, do dziś zachwyca dwiema basztami połączonymi murami obronnymi, przypominając o dawnej potędze gliwickiego grodu.
Centralnym punktem starówki jest Rynek główny w Gliwicach – kwadratowy plac o wymiarach 75×75 metrów, na którego środku dumnie stoi ratusz miejski. Pierwotny budynek powstał już w XIII wieku, a obecny gmach z wieżą o wysokości 41,5 metra jest wynikiem przebudowy z przełomu XVIII i XIX wieku. Co ciekawe, w zachodniej części rynku znajduje się Fontanna z Neptunem z końca XVIII wieku. Obecność boga mórz na śląskim rynku jest nawiązaniem do budowy Kanału Kłodnickiego, który połączył Gliwice z Odrą, czyniąc z miasta ważny port śródlądowy.
Niedaleko rynku wznosi się Kościół Wszystkich Świętych (ul. Kościelna 4), wybudowany na przełomie XV i XVI wieku. Jego 63-metrowa wieża służy przez część roku jako punkt widokowy, oferując panoramę na całą aglomerację, a przy dobrej widoczności nawet na Beskidy. Spacerując po starówce, natrafimy również na pozostałości murów obronnych. W XIV wieku miały one 1125 metrów długości i posiadały 29 baszt. Do dziś przetrwało około 200 metrów tych umocnień oraz fundamenty Bramy Czarnej, co daje wyobrażenie o dawnej obronności miasta.
Gliwice ciekawostki z historii: Radiostacja i technika
Historia Gliwic to nie tylko architektura, ale przede wszystkim wielkie wydarzenia. Najbardziej znana na świecie jest Radiostacja Gliwicka. Zbudowany w latach 1934-1936 zespół budynków wraz z drewnianym masztem nadawczym o wysokości 111 metrów przeszedł do historii z powodu tzw. Prowokacji gliwickiej. 31 sierpnia 1939 roku niemieckie siły specjalne przeprowadziły tu sfingowany atak, który posłużył jako pretekst do wybuchu II wojny światowej. Dziś maszt ten jest najwyższą drewnianą konstrukcją na świecie, wykonaną z modrzewia bez użycia gwoździ stalowych (użyto wyłącznie mosiężnych śrub).
Inną ciekawostką historyczną jest los gliwickich tramwajów. Kursowały one po mieście od 1894 do 2009 roku. Mało kto pamięta, że pod koniec swojego istnienia była to najkrótsza sieć tramwajowa w Polsce. Gliwice były też pionierem przemysłu – to tutaj w 1848 roku powstała huta Hermina (dzisiejsza Huta Łabędy), która stała się fundamentem potęgi gospodarczej regionu. Niestety miasto dotykały też tragedie; wielkie pożary w 1601 i 1711 roku niemal doszczętnie niszczyły zabudowę, zmuszając mieszkańców do wielokrotnej odbudowy grodu.
Co zobaczyć w Gliwicach. Nie przegap tych atrakcji
Jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc jest Palmiarnia Miejska w parku im. Fryderyka Chopina. Jej historia sięga lat 80. XIX wieku, a dzisiejszy kompleks ma 2 tys. metrów kwadratowych powierzchni. W pięciu nowoczesnych pawilonach można podziwiać nie tylko egzotyczne rośliny i sukulenty, ale także ogromne akwaria prezentujące ryby z różnych zakątków świata. To zielone płuca miasta, które przyciągają tysiące turystów o każdej porze roku.
Będąc w Gliwicach, warto też zwrócić uwagę na detale. Przed Urzędem Miejskim znajduje się fontanna z trzema faunami, znanymi jako „diabełki”. Powstała w 1928 roku i według legendy symbolizuje trzech burmistrzów (Gliwic, Zabrza i Bytomia), którzy nie potrafili porozumieć się w kwestii budowy wspólnej linii tramwajowej. Dla miłośników spacerów obowiązkowym punktem jest ulica Powstańców Śląskich – piękny deptak z przedwojennymi kamienicami. Całość nowoczesnego wizerunku miasta dopełnia zmodernizowany dworzec kolejowy, jeden z najnowocześniejszych w Polsce.
Tabela: Najważniejsze informacje o Gliwicach
| Atrakcja / Miejsce | Dlaczego warto odwiedzić? |
| Radiostacja Gliwicka | Najwyższa drewniana konstrukcja na świecie (111 m). Miejsce Prowokacji Gliwickiej. |
| Zamek Piastowski | Gotycka twierdza z XIV wieku, dawna siedziba Piastów, dziś muzeum. |
| Palmiarnia Miejska | Tropikalny raj z egzotyczną fauną i florą w centrum miasta. |
| Fontanna z Neptunem | Symbol dawnych aspiracji morskich Gliwic na rynku. |
| Dworzec Kolejowy | Nowoczesna architektura łącząca historię z funkcjonalnością. |
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o Gliwice
- Co to jest Prowokacja Gliwicka? To niemiecka akcja sabotażowa z 31.08.1939 r. przeprowadzona w Radiostacji, mająca uzasadnić atak na Polskę.
- Z czego zrobiony jest maszt radiostacji? Maszt wykonany jest z modrzewia, a jego elementy połączono mosiężnymi śrubami.
- Czy wieża kościoła Wszystkich Świętych jest dostępna? Tak, przez część roku wieża pełni funkcję punktu widokowego.
- Ilu mieszkańców mają Gliwice? Miasto liczy obecnie około 180 tysięcy mieszkańców.
Gliwice ciekawostki i zdjęcia: (c) Sadurski.com / Polskie Miasta 2026 / GM
Reporter Sadurski.com odwiedził w ostatnich latach setki polskich miast, a w Gliwicach nie raz był, o różnych porach roku. Prezentowane tu zdjęcia zostały wybrane specjalnie na potrzeby tego artykułu. Przeczytaj też ciekawostki o innych miastach Śląska oraz innych regionów kraju.
Zobacz też:
> Sosnowiec
> Jastrzębie Zdrój
> Żywiec
