Oscar od dekad jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli sukcesu. Wystarczy powiedzieć, że ktoś zdobył „Oscara”, aby odbiorca niemal natychmiast pomyślał o najwyższym wyróżnieniu i światowej sławie. Nic dziwnego, że popularne słowo zaczęło żyć własnym życiem. Dziś można znaleźć „Oscary” niemal w każdej branży.
Nie są to oczywiście nagrody przyznawane przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej. To najczęściej dziennikarskie określenia prestiżowych konkursów. Mechanizm jest prosty: skoro jakaś nagroda jest najważniejsza albo szczególnie ceniona w swojej dziedzinie, łatwo nazwać ją „Oscarem”.
Oscar architektury. Z Hollywood nad Wisłę
Jednym z najbardziej utrwalonych przykładów są „Oscary architektury”. Tak media określają m.in. European Property Awards. W 2023 roku polskie media pisały o warszawskiej pracowni Mobius Architekci i jej willi Dune, która zdobyła nagrodę w konkursie European Property Awards. „Rzeczpospolita” nazwała ją wręcz „Oscarem architektury”.
To chwytliwe porównanie działa, bo czytelnik od razu rozumie, że nie chodzi o zwykły konkurs, ale o wyróżnienie mające potwierdzać najwyższą klasę projektu.
Oscar designu, czyli prestiżowa „Czerwona Kropka”
Podobnie jest w świecie wzornictwa. Red Dot Award bywa nazywana „Oscarem designu”. Tak określano między innymi nagrodę dla nowego systemu identyfikacji wizualnej Krakowa. W 2017 roku miejski serwis informował, że eksperci nazywają Red Dot „Oscarami designu”.
Tutaj „Oscar” pełni funkcję skrótu myślowego. Nie trzeba długo tłumaczyć, dlaczego nagroda Red Dot jest ważna. Wystarczy porównanie z najbardziej znaną nagrodą świata.
Oscar gier. The Game Awards pod lupą
Świat gier również ma swojego „Oscara”. The Game Awards regularnie przedstawiane są jako „Oscary gier wideo”. Takie określenie pojawia się także w poważnych mediach. „Polityka” użyła go przy okazji edycji z 2024 roku, gdy „Frostpunk 2” polskiego studia 11 bit studios zdobył nagrodę dla najlepszej strategii.
Co ciekawe, samo porównanie bywa kwestionowane. „The Game Awards” mają własną historię, formułę i specyfikę, więc nazywanie ich filmowymi Oscarami jest przede wszystkim medialnym skrótem.
Oscar edukacji i Oscar nauki
Słynna statuetka przeniknęła także do edukacji. Global Teacher Prize jest określana mianem nauczycielskiego lub oświatowego Oscara. W 2025 roku polskie media pisały w ten sposób o Edycie Bieniek, laureatce Global Teacher Award, którą wręczono w Indiach.
Jeszcze mocniej brzmi „Oscar nauki”. Tak określano m.in. prestiżową nagrodę Breakthrough Prize. W 2018 roku jej laureaci Jean Bennett i Albert Maguire zostali wyróżnieni za przełomową terapię genową przywracającą wzrok.
Oscar marketingu, biznesu i turystyki
Lista Oscarów robi się jeszcze ciekawsza, gdy wychodzimy poza kulturę. W Polsce funkcjonują „Oscary Marketingu”. Tak określane są nagrody Best Brands Poland, przyznawane na podstawie badań konsumenckich. W 2024 roku wyróżnienia otrzymały m.in. Apple, Dyson, Lay’s, Lubella, Nivea i OnlyBio.
Jest też „Oscar biznesu”. Tak w 2015 roku miasto Poznań opisywało Nagrodę Polskiej Rady Biznesu im. Jana Wejcherta, którą otrzymał Piotr Voelkel.
W turystyce podobną funkcję pełni określenie „turystyczny Oscar”. Polska Organizacja Turystyczna tak opisuje swój Złoty Certyfikat – najwyższe wyróżnienie w konkursie na Najlepszy Produkt Turystyczny.
Po co wszystkim ten Oscar?
Powód jest banalny, ale skuteczny: Oscar jest marką prestiżu. Gdy dziennikarz napisze „Oscar architektury”, „Oscar designu” czy „Oscar gier”, odbiorca nie musi znać szczegółów konkursu. Porównanie natychmiast podpowiada mu hierarchię wartości.
To również atrakcyjny zabieg marketingowy. Organizatorzy nagród mogą zyskać większy rozgłos, a laureat dostaje mocny komunikat promocyjny. Jednocześnie istnieje ryzyko inflacji znaczenia słowa. Jeśli Oscar jest wszędzie, przestaje być wyjątkowy.
Dlatego lista Oscarów jest dziś przede wszystkim ciekawym obrazem języka mediów. Filmowy Oscar pozostaje oryginałem. Cała reszta to jego liczne, mniej lub bardziej trafne kopie – od architektury i designu po naukę, biznes, edukację, marketing, turystykę i gry.
Lista Oscarów: Ciekawostki . Sadurski.com / CH
Zobacz też:
> Oscar karykaturzystów
>
