Zakopane – ciekawostki

Zakopane Giewont Tatry Podhale

Zakopane ciekawostki i informacje o Zakopanem, kt├│re powiniene┼Ť zna─ç

Zakopane – stolica polskich Tatr

Licz─ůce 27 tysi─Öcy mieszka┼äc├│w Zakopane znajduje si─Ö w wojew├│dztwie ma┼éopolskim, w powiecie tatrza┼äskim. To drugie po Nowym Targu najwi─Öksze miasto Podhala. Cz─Östo okre┼Ťlane jest miastem stolicy polskich Tatr i niezmiennie od lat przyci─ůga rzesze turyst├│w, nie tylko z Polski. Mo┼╝na si─Ö tu dosta─ç kolej─ů lub s┼éynn─ů drog─ů Zakopiank─ů, na kt├│rej cz─Östo s─ů korki samochodowe.

Nie wiadomo sk─ůd wzi─Ö┼éa si─Ö nazwa Zakopane, ale wiadomo, ┼╝e nazwa po raz pierwszy pojawi┼éa si─Ö w kronice parafii w Czarnym Dunajcu w 1605 roku.

Zakopane sta┼éo si─Ö popularne pod koniec XIX wieku. By┼éo wtedy o┼Ťrodkiem kulturalnym, kt├│re odwiedzali m.in. Henryk Sienkiewicz, Stanis┼éaw Witkiewicz, Stefan ┼╗eromski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Maria Pawlikowska-Jasnorzewska.

Zakopane ciekawostki: styl zakopiański

W latach 90. XIX wieku Stanis┼éaw Witkiewicz (ojciec Witkacego) stworzy┼é styl architektoniczny, nazwany zakopia┼äskim. Charakteryzowa┼é si─Ö spadzistymi dachami krytymi gontem, kamiennymi podmur├│wkami i bogatymi zdobieniami rytymi w drewnie. Pierwszym domem w tym stylu by┼éa willa Koleba (Koliba), stoj─ůca przy ul. Ko┼Ťcieliskiej.

góra Giewont ciekawostki Tatry dowcipy kawały humor baca górale żarty

G├│ra Giewont widziana od strony Zakopanego

Dzielnice miasta Zakopane

Zakopane jest podzielone na kilkana┼Ťcie dzielnic, m.in. Centrum, Ku┼║nice, Harenda, Guba┼é├│wka, Anta┼é├│wka, Krzept├│wki, Olcza, Jaszczur├│wka.

Krup├│wki w Zakopanem

Najs┼éynniejsz─ů ulic─ů Zakopanego s─ů Krup├│wki. Jest to licz─ůcy ponad kilometr deptak, po kt├│rym niezale┼╝nie od pory roku i pory dnia, spaceruj─ů rzesze turyst├│w (po g├│ralsku: cepr├│w), kt├│rzy przyjechali tu wypocz─ů─ç i wyda─ç pieni─ůdze (po g├│ralsku: dutki). Ogromna liczba kolorowych szyld├│w z napisami, wabi turyst├│w, kt├│rzy nie wiedzie─ç czemu, zamiast oddycha─ç g├│rskim powietrzem i spacerowa─ç po Tatrach, wol─ů by─ç w┼éa┼Ťnie tutaj. Mo┼╝na tu zam├│wi─ç przejazd doro┼╝k─ů, zrobi─ç sobie zdj─Öcie z misiem, kupi─ç oscypka

Krup├│wki zaczynaj─ů si─Ö na skrzy┼╝owaniu z ulic─ů Nowotarsk─ů i biegn─ů w d├│┼é, na po┼éudnie. Niemal w ka┼╝dym domu s─ů sklepy, restauracje i inne atrakcje. W po┼éowie Krup├│wek warto zatrzyma─ç si─Ö na chwil─Ö, aby zobaczy─ç szczyt g├│ry Giewont.

Przy Krup├│wkach znajduj─ů si─Ö mi─Ödzy innymi: Muzeum Tatrza┼äskie im. Tytusa Cha┼éubi┼äskiego, neoroma┼äski ko┼Ťci├│┼é parafialny pod wezwaniem ┼Üwi─Ötej Rodziny, Dworzec Tatrza┼äski, poczta i hotele.

G├│ra Guba┼é├│wka 

Jedn─ů z tras pieszych albo kolejk─ů mo┼╝na uda─ç si─Ö na szczyt g├│ry Guba┼é├│wki (1126 metr├│w nad poziomem morza). Nazwa g├│ry pochodzi od nazwiska Guba┼é├│w, w┼éa┼Ťcicieli polany. Ze szczytu g├│ry mo┼╝na podziwia─ç panoram─Ö Tatr i miasta.

Kolejka na Gubałówkę

Zbudowana w 1938 roku linowo-terenowa kolejka na Guba┼é├│wk─Ö, by┼éa drug─ů (po kolejce na G├│r─Ö Parkow─ů w Krynicy) kolejk─ů w Polsce. Zadebiutowa┼éa 20 grudnia 1938 roku, po 168. dniach budowy.

Kolejka ma 2 wagony z przeszklonym dachem, kt├│re mijaj─ů si─Ö w ┼Ťrodku drogi licz─ůcej 1298 metr├│w. R├│┼╝nica wysoko┼Ťci mi─Ödzy najwy┼╝szym i najni┼╝szym puntem drogi, wynosi 299 metr├│w.

Jeden wagon mie┼Ťci 200 os├│b, jazda trwa 3 i p├│┼é minuty, a w ci─ůgu godziny kolejka mo┼╝e przewie┼║─ç 2 tysi─ůce os├│b.

> Ciekawostki o g├│ralach

g├│rale ciekawostki o g├│ralach Podhale g├│ral

Polacy kochaj─ů oryginalny folklor g├│ralski Podhala. Zakopane ciekawostki

Kasprowy Wierch

Najbardziej znanym polskim o┼Ťrodkiem narciarskim jest Kasprowy Wierch (1987 metr├│w n.p.m). Na szczyt mo┼╝na dojecha─ç trzema kolejkami linowymi (kabinowa z Ku┼║nic, krzese┼ékowa z Doliny G─ůsienicowej i krzese┼ékowa z Doliny Goryczkowej). Narciarze maj─ů do zjazdu dwie trasy: G─ůsienicow─ů i Goryczkow─ů.

Wielka Krokiew

Najstarsza i najwi─Öksza skocznia narciarska Polski, to Wielka Krokiew im. Stanis┼éawa Marusarza w Zakopanem. Na zbudowanej w 1925 r. skoczni od 1990 r. odbywaj─ů si─Ö zawody Pucharu Polski w skokach narciarskich. Obecnie to jedna z najnowocze┼Ťniejszych skoczni na ┼Ťwiecie.

Ko┼Ťci├│┼é ┼Üwi─Ötej Rodziny w Zakopanem

Ko┼Ťci├│┼é parafialny pod wezwaniem ┼Üwi─Ötej Rodziny, oddany do u┼╝ytku w 1899 roku, jest najstarsz─ů murowan─ů rzymskokatolick─ů ┼Ťwi─ůtyni─ů w Zakopanem. Jest zbudowany w stylu neogotyckim z g├│rskiego kamienia, a wewn─ůtrz przenikaj─ů si─Ö style: neoroma┼äski i zakopia┼äski. Do ko┼Ťcio┼éa przylega kaplica ┼Ťwi─Ötego Jana Chrzciciela, kt├│ra jest w ca┼éo┼Ťci w stylu zakopia┼äskim.

Ciekawostka: 7 czerwca 1997 ko┼Ťci├│┼é odwiedzi┼é papie┼╝ Jan Pawe┼é II.

Cmentarz na P─Öksowym Brzyzku

B─Öd─ůc w Zakopanem mo┼╝na te┼╝ odwiedzi─ç cmentarz na P─Öksowym Brzyzku. Brzyzek w gwarze g├│ralskiej oznacza urwisko nad potokiem. Na tym za┼éo┼╝onym w XI wieku cmentarzu s─ů m.in. groby Kornela Makuszy┼äskiego, Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Stanis┼éawa Marusarza.

Zakopane i sport

W Zakopanem i okolicach jest szereg pieszych szlak├│w turystycznych oraz jest mo┼╝liwo┼Ť─ç uprawiania sport├│w zimowych, g┼é├│wnie narciarstwa. Odbywaj─ů si─Ö tu zawody w skokach narciarskich, biathlonie i narciarstwie klasycznym.

oscypek ciekawostki oscypki ser historia oszczypki

Serki g├│ralskie – oscypki. B─Öd─ůc z Zakopanem koniecznie trzeba spr├│bowa─ç

Zakopane ciekawostki: oscypki

Wszyscy znamy serki oscypki, obecnie zastrze┼╝ony patentem wyr├│b regionalny. B─Öd─ůc w Zakopanem warto te┼╝ spr├│bowa─ç moskale (placki ziemniaczane pieczone na blasze), kwa┼Ťnic─Ö (zupa z kwa┼Ťnej kapusty gotowanej na baraninie) i bombolki (dro┼╝d┼╝owe kluski z miodem).

S─ůsiednie gminy

Bukowina Tatrza┼äska, Ko┼Ťcielisko, Poronin. Gmina s─ůsiaduje te┼╝ ze S┼éowacj─ů. Dzielnice Zakopanego: Centrum, Kasprusie, Skib├│wki, Krzept├│wki, Mra┼║nica, Bu┼äd├│wki, Spadowiec, Bog├│wka, Bystre, Jaszczur├│wka, Anta┼é├│wka, Olcza, Toporowa Cyrhla, Guba┼é├│wka, Harenda, Ku┼║nice, Bilin├│wka, Ch┼éab├│wka.

Zakopane ciekawostki

* W 1676 roku wie┼Ť Zakopane, wraz z Olcz─ů i Poroninem, liczy┼éa 43. mieszka┼äc├│w.
* W 1886 r. Zakopane zostało uznane za uzdrowisko, a dopiero w 1933 roku uzyskało prawa miejskie.
* Zakopane jest najwy┼╝ej po┼éo┼╝onym miastem Polski. Le┼╝y na wysoko┼Ťci od 750 do 2301 metr├│w nad poziomem morza. Te 2301 metr├│w, to szczyt g├│ry ┼Üwinicy, kt├│ra znajduje si─Ö w granicach tego miasta.
* W Zakopanem odbywaj─ů si─Ö festiwale i imprezy folklorystyczne, m.in. Jesie┼ä Tatrza┼äska i Mi─Ödzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem G├│rskich.

Czym r├│┼╝ni si─Ö baca od juhasa i gazdy? I co to jest cepr?

G├│ral – to (w najwi─Ökszym skr├│cie) mieszkaniec g├│r (teren├│w g├│rskich i podg├│rskich). Cepr – to troch─Ö z┼éo┼Ťliwe g├│ralskie okre┼Ťlenie turysty, kt├│ry przyjecha┼é w g├│ry na wypoczynek. I p┼éaci za wszystko dudkami (pieni─Ödzmi). Im wi─Öcej dudk├│w, tym lepiej.

Myli si─Ö jednak ten kt├│ry m├│wi, ┼╝e to g├│rale pas─ů owce na halach (czyli g├│rskich obszarach ziemi, nadaj─ůcych si─Ö do wypasu owiec). Ot├│┼╝ owce s─ů wypasane przez juhas├│w i bac├│w.

Baca, to starszy pasterz owiec, szef juhasów. Bo juhas, to młodszy pomocnik bacy.

A kim jest gazda? Jest to w┼éa┼Ťciciel gospodarstwa wiejskiego na Podhalu. Jego ┼╝ona, to ga┼║dzina. Czym ona si─Ö zajmuje? Gospodarzy czyli gazduje. A gdzie mieszkaj─ů gazda i ga┼║dzina? W swoim gospodarstwie czyli gazdostwie, lub inaczej: gazd├│wce.

S┼éawomir Zapa┼éa mi┼éo┼Ť─ç w Zakopanem

Kim jest S┼éawomir, znany z hitu Mi┼éo┼Ť─ç w Zakopanem?

Muzea w Zakopanem. Zakopane ciekawostki

W Zakopanem jest Muzeum Tatrza┼äskie im. dr. Tytusa Cha┼éubi┼äskiego, jedno z najstarszych muze├│w regionalnych w Polsce. Idea jego powstania zrodzi┼éa si─Ö w 1888 r., wkr├│tce powo┼éano towarzystwo gromadz─ůce eksponaty. Prezentowane s─ů tu zbiory etnograficzne, przyrodnicze i geologiczne oraz sztuka ludowa. Od 1985 r. w Zakopanem dzia┼éa Teatr im. Stanis┼éawa Ignacego Witkiewicza.

Muzeum Tatrzańskie

Zakopane

1. Gmach g┼é├│wny Muzeum Tatrza┼äskiego – Zakopane, ul. Krup├│wki 10
2. Muzeum Stylu Zakopia┼äskiego ÔÇ×InspiracjeÔÇŁ – Zakopane, ul. Droga do Roj├│w 6
3. Muzeum Stylu Zakopia┼äskiego w willi Koliba – Zakopane, ul. Ko┼Ťcieliska 18
4, Galeria Sztuki XX wieku w willi Oksza – Zakopane, ul. Zamoyskiego 15
5. Galeria W┼éadys┼éawa Hasiora – Zakopane, ul. Jagiello┼äska 18b
6. Muzeum Kornela Makuszy┼äskiego – Zakopane, ul. Tetmajera 15
7. Galeria Sztuki im. W. i J. Kulczyckich – Zakopane, ul. Droga do Kozienic 8

Podhale i Spisz

8. Muzeum Powstania Chochołowskiego, Chochołów 75
9. Dwór na Łopusznej, Łopuszna, ul. Gorczańska 2
10. Zagroda Korkosz├│w, Czarna G├│ra, Zag├│ra 86
11. Zagroda Sołtysów, Jurgów 215

Zakopane ciekawostki: (c) Sadurski.com

Anegdota. Zakopane i Karol Wojtyła (późniejszy papież Jan Paweł II)

Biskup Karol Wojtyła uwielbiał jeździć na nartach. Podczas jednego z takich wyjazdów, góral podwiózł go saniami do Zakopanego. Zatrzymał sanie przy swojej zagrodzie, poczekał aż Wojtyła przypnie narty do nóg i powiedział:
– Nie wiedzia┼éem, ┼╝e biskup z Krakowa naprawd─Ö je┼║dzi na nartach!
Wojty┼éa, odje┼╝d┼╝aj─ůc na nartach, wykrzykn─ů┼é do niego:
– W Biblii jest napisane: „B┼éogos┼éawieni, kt├│rzy nie widzieli, a uwierzyli”.
> Więcej anegdot Jan Paweł II

Tatry

Tatry, to najwy┼╝sze pasmo w ┼éa┼äcuchu g├│r Karpat. Le┼╝─ů w ┼üa┼äcuchu Tatrza┼äskim, w Centralnych Karpatach Zachodnich. Powierzchnia Tatr wynosi 785 km kwadratowych, z tego oko┼éo 175 km┬▓ (22,3 %) le┼╝y w granicach Polski. D┼éugo┼Ť─ç Tatr, mierzona od po┼éudniowo-zachodnich podn├│┼╝y Ostrego Wierchu Kwacza┼äskiego (1128 m) do wschodnich podn├│┼╝y Kobylego Wierchu (1109 m), wynosi w linii prostej 57 km. Tatry s─ů obj─Öte ochron─ů przez ustanowienie na ich obszarze polskiego Tatrza┼äskiego Parku Narodowego i s┼éowackiego Tatrza┼äskiego Parku Narodowego oraz przynale┼╝no┼Ťci do ┼Üwiatowej Sieci Rezerwat├│w Biosfery UNESCO. Tatry dziel─ů si─Ö na: Tatry Zachodnie, Tatry Wschodnie, Tatry Wysokie i Tatry Bielskie.

Podhale

Region kulturowy w po┼éudniowej Polsce u p├│┼énocnego podn├│┼╝a Tatr, w dorzeczu g├│rnego Dunajca z wy┼é─ůczeniem obszar├│w le┼╝─ůcych na prawym brzegu Bia┼éki i prawym brzegu Dunajca, poni┼╝ej uj┼Ťcia Bia┼éki. Podhale zajmuje ┼Ťrodkow─ů cz─Ö┼Ť─ç Kotliny Podhala, na po┼éudniu wkracza w Tatry.

Najwi─Öksze miejscowo┼Ťci Podhala: Nowy Targ (historyczna stolica Podhala), Czarny Dunajec, Lud┼║mierz, Zakopane, Bia┼éy Dunajec, Szaflary, Bia┼éka Tatrza┼äska, Bukowina Tatrza┼äska, Poronin, Chocho┼é├│w, Wit├│w i Gronk├│w.

Dowcipy o g├│ralach

ÔÇó  ÔÇó  ÔÇó
Do starego bacy przychodzi juhas i pyta na czym Ziemia stoi.
– Ona stoi na trzech betonowych filarach.
– A na czym stoj─ů te filary?
– No, na takiej betonowej p┼éycie.
– A na czym stoi ta p┼éyta?
– Oj juhasie, juhasie! Cosik mi sie zdaje, ┼╝e┼Ť przyszed┼é nie po nauki, ino ┼╝eby dosta─ç po pysku.

dowcipy o góralach bacy kawały humor górale

G├│ralski humor

ÔÇó  ÔÇó  ÔÇó
Zakopane. Krup├│wkami idzie g├│ral, a za nim biegnie pies. Nagle do g├│rala podchodzi policjant.
– Baco, czemu idziecie z psem bez smyczy i bez kaga┼äca?
– To nie m├│j pies.
– Jak to, przecie┼╝ idzie za wami!
– Ej┼╝e, on si─Ö tak samo do mnie przyczepi┼é, jak i wy.

ÔÇó  ÔÇó  ÔÇó
Tury┼Ťci id─ůcy z Zakopanego zobaczyli gazd─Ö siedz─ůcego bezczynnie nad potokiem.
– Gazdo, co robicie?
– ┼üowi─Ö ryby.
– Przecie┼╝ nie macie w─Ödki.
– I co z tego?
– To poka┼╝cie jak ┼éowicie.
– Jak postawicie flaszk─Ö, to poka┼╝─Ö.
Tury┼Ťci wyj─Öli z plecaka p├│┼é litra w├│dki i wypili z gazd─ů.
– No to teraz gazdo poka┼╝cie jak to robicie. Du┼╝o ju┼╝ z┼éowili┼Ťcie?
– Tym sposobem, to ju┼╝ pi─ůt─ů flaszk─Ö.

G├│ralskie dowcipy o bacy

ÔÇó  ÔÇó  ÔÇó
Bacy zaj─Ötemu wypasem stada owiec, zgin─ů┼é gdzie┼Ť baran. Szuka┼é go przez ca┼éy dzie┼ä, szuka┼é, a┼╝ w ko┼äcu po┼éo┼╝y┼é si─Ö w stogu siana i zasn─ů┼é. Po jakim┼Ť czasie przysz┼éo dwoje turyst├│w i w tym samym stogu zacz─Öli si─Ö kocha─ç.
– Hanka, tak ci─Ö kocham, ┼╝e widz─Ö w tobie ca┼éy ┼Ťwiat!
Baca:
– Panie, a nie widzicie tam gdzie mojego barana?

ÔÇó  ÔÇó  ÔÇó
Zakopane. Siedzi baca na przyzbie i patrzy na id─ůc─ů ┼Ťcie┼╝k─ů Jagn─Ö.
– Chod┼║ no Jagna, poch─Ödo┼╝ymy.
– Co wy baco, do ko┼Ťcio┼éa id─Ö!
Po kilku minutach Jagna wraca.
– Wicie baco, take se my┼Ťl─Ö… Ko┼Ťci├│┼é sta┼é i sta─ç bedzie, a z wami, to r├│┼╝nie bywa…

ÔÇó  ÔÇó  ÔÇó
Siedzi baca z Zakopanego nad strumieniem i pierze kota. Zauwa┼╝a to jeden z turyst├│w i m├│wi:
– Baco, kot├│w si─Ö nie pierze!
– A co wy tam wicie…
Po jakim┼Ť czasie turysta wraca, widzi bac─Ö, a obok niego martwego kota z wuba┼éuszonymi oczami.
– A nie m├│wi┼éem, baco, ┼╝e kot├│w si─Ö nie pierze?
– Pierze si─Ö, pierze, ino sie nie wykr─Öca.

Dowcipy Zakopane ciekawostki: (c) Dobry Humor / Sadurski.com

> Informacje z Zakopanego, grudzień 2017

Zobacz te┼╝:
> Bydgoszcz
> Frombork
> Kazimierz Dolny