Zakopane – ciekawostki, kt贸re nale偶y zna膰

Zakopane Giewont Tatry Podhale

Zakopane ciekawostki i informacje o Zakopanem, kt贸re powiniene艣 zna膰. Z czego s艂ynie stolica Polskich Tatr i dlaczego cieszy si臋聽 popularno艣ci膮 w艣r贸d turyst贸w z ca艂ej Polski?

Zakopane – stolica polskich Tatr

Licz膮ce 27 tysi臋cy mieszka艅c贸w Zakopane znajduje si臋 w wojew贸dztwie ma艂opolskim, w powiecie tatrza艅skim. To drugie po Nowym Targu najwi臋ksze miasto Podhala. Cz臋sto okre艣lane jest miastem stolicy polskich Tatr i niezmiennie od lat przyci膮ga rzesze turyst贸w, nie tylko z Polski. Mo偶na si臋 tu dosta膰 kolej膮 lub s艂ynn膮 drog膮 Zakopiank膮, na kt贸rej cz臋sto s膮 korki samochodowe.

Nie wiadomo sk膮d wzi臋艂a si臋 nazwa Zakopane, ale wiadomo, 偶e nazwa po raz pierwszy pojawi艂a si臋 w kronice parafii w Czarnym Dunajcu w 1605 roku.

Zakopane sta艂o si臋 popularne pod koniec XIX wieku. By艂o wtedy o艣rodkiem kulturalnym, kt贸re odwiedzali m.in. Henryk Sienkiewicz, Stanis艂aw Witkiewicz, Stefan 呕eromski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Maria Pawlikowska-Jasnorzewska.

Zakopane ciekawostki: styl zakopia艅ski

W latach 90. XIX wieku Stanis艂aw Witkiewicz (ojciec Witkacego) stworzy艂 styl architektoniczny, nazwany zakopia艅skim. Charakteryzowa艂 si臋 spadzistymi dachami krytymi gontem, kamiennymi podmur贸wkami i bogatymi zdobieniami rytymi w drewnie. Pierwszym domem w tym stylu by艂a willa Koleba (Koliba), stoj膮ca przy ul. Ko艣cieliskiej.

g贸ra Giewont ciekawostki Tatry dowcipy kawa艂y humor baca g贸rale 偶arty

G贸ra Giewont widziana od strony Zakopanego

Dzielnice miasta Zakopane

Zakopane jest podzielone na kilkana艣cie dzielnic, m.in. Centrum, Ku藕nice, Harenda, Guba艂贸wka, Anta艂贸wka, Krzept贸wki, Olcza, Jaszczur贸wka.

Krup贸wki w Zakopanem

Najs艂ynniejsz膮 ulic膮 Zakopanego s膮 Krup贸wki. Jest to licz膮cy ponad kilometr deptak, po kt贸rym niezale偶nie od pory roku i pory dnia, spaceruj膮 rzesze turyst贸w (po g贸ralsku: cepr贸w), kt贸rzy przyjechali tu wypocz膮膰 i wyda膰 pieni膮dze (po g贸ralsku: dutki). Ogromna liczba kolorowych szyld贸w z napisami, wabi turyst贸w, kt贸rzy nie wiedzie膰 czemu, zamiast oddycha膰 g贸rskim powietrzem i spacerowa膰 po Tatrach, wol膮 by膰 w艂a艣nie tutaj. Mo偶na tu zam贸wi膰 przejazd doro偶k膮, zrobi膰 sobie zdj臋cie z misiem, kupi膰 oscypka

Krup贸wki zaczynaj膮 si臋 na skrzy偶owaniu z ulic膮 Nowotarsk膮 i biegn膮 w d贸艂, na po艂udnie. Niemal w ka偶dym domu s膮 sklepy, restauracje i inne atrakcje. W po艂owie Krup贸wek warto zatrzyma膰 si臋 na chwil臋, aby zobaczy膰 szczyt g贸ry Giewont.

Przy Krup贸wkach znajduj膮 si臋 mi臋dzy innymi: Muzeum Tatrza艅skie im. Tytusa Cha艂ubi艅skiego, neoroma艅ski ko艣ci贸艂 parafialny pod wezwaniem 艢wi臋tej Rodziny, Dworzec Tatrza艅ski, poczta i hotele.

G贸ra Guba艂贸wka聽

Jedn膮 z tras pieszych albo kolejk膮 mo偶na uda膰 si臋 na szczyt g贸ry Guba艂贸wki (1126 metr贸w nad poziomem morza). Nazwa g贸ry pochodzi od nazwiska Guba艂贸w, w艂a艣cicieli polany. Ze szczytu g贸ry mo偶na podziwia膰 panoram臋 Tatr i miasta.

Kolejka na Guba艂贸wk臋

Zbudowana w 1938 roku linowo-terenowa kolejka na Guba艂贸wk臋, by艂a drug膮 (po kolejce na G贸r臋 Parkow膮 w Krynicy) kolejk膮 w Polsce. Zadebiutowa艂a 20 grudnia 1938 roku, po 168. dniach budowy.

Kolejka ma 2 wagony z przeszklonym dachem, kt贸re mijaj膮 si臋 w 艣rodku drogi o d艂ugo艣ci 1298 metr贸w. R贸偶nica wysoko艣ci mi臋dzy najwy偶szym i najni偶szym puntem drogi, wynosi 299 metr贸w.

Jeden wagon mie艣ci 200 os贸b, jazda trwa 3 i p贸艂 minuty, a w ci膮gu godziny kolejka mo偶e przewie藕膰 2 tysi膮ce os贸b.

> Ciekawostki o g贸ralach

g贸rale ciekawostki o g贸ralach Podhale g贸ral

Polacy kochaj膮 oryginalny folklor g贸ralski Podhala. Zakopane ciekawostki

Kasprowy Wierch

Najbardziej znanym polskim o艣rodkiem narciarskim jest Kasprowy Wierch (1987 metr贸w n.p.m). Na szczyt mo偶na dojecha膰 trzema kolejkami linowymi (kabinowa z Ku藕nic, krzese艂kowa z Doliny G膮sienicowej i krzese艂kowa z Doliny Goryczkowej). Narciarze maj膮 do zjazdu dwie trasy: G膮sienicow膮 i Goryczkow膮.

Wielka Krokiew

Najstarsza i najwi臋ksza skocznia narciarska Polski, to Wielka Krokiew im. Stanis艂awa Marusarza w Zakopanem. Na zbudowanej w 1925 r. skoczni od 1990 r. odbywaj膮 si臋 zawody Pucharu Polski w skokach narciarskich. Obecnie to jedna z najnowocze艣niejszych skoczni na 艣wiecie.

Ko艣ci贸艂 艢wi臋tej Rodziny w Zakopanem

Ko艣ci贸艂 parafialny pod wezwaniem 艢wi臋tej Rodziny, oddany do u偶ytku w 1899 roku, jest najstarsz膮 murowan膮 rzymskokatolick膮 艣wi膮tyni膮 w Zakopanem. Jest zbudowany w stylu neogotyckim z g贸rskiego kamienia, a wewn膮trz przenikaj膮 si臋 style: neoroma艅ski i zakopia艅ski. Do ko艣cio艂a przylega kaplica 艣wi臋tego Jana Chrzciciela, kt贸ra jest w ca艂o艣ci w stylu zakopia艅skim.

Ciekawostka:聽7 czerwca 1997 ko艣ci贸艂 odwiedzi艂 papie偶 Jan Pawe艂 II.

Cmentarz na P臋ksowym Brzyzku

B臋d膮c w Zakopanem mo偶na te偶 odwiedzi膰 cmentarz na P臋ksowym Brzyzku. Brzyzek w gwarze g贸ralskiej oznacza urwisko nad potokiem. Na tym za艂o偶onym w XI wieku cmentarzu s膮 m.in. groby Kornela Makuszy艅skiego, Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Stanis艂awa Marusarza.

Zakopane i sport

W Zakopanem i okolicach jest szereg pieszych szlak贸w turystycznych oraz jest mo偶liwo艣膰 uprawiania sport贸w zimowych, g艂贸wnie narciarstwa. Odbywaj膮 si臋 tu zawody w skokach narciarskich, biathlonie i narciarstwie klasycznym.

oscypek ciekawostki oscypki ser historia oszczypki

Serki g贸ralskie – oscypki. B臋d膮c z Zakopanem koniecznie trzeba spr贸bowa膰

Zakopane ciekawostki: oscypki

Wszyscy znamy serki聽oscypki, obecnie zastrze偶ony patentem wyr贸b regionalny. B臋d膮c w Zakopanem warto te偶 spr贸bowa膰 moskale (placki ziemniaczane pieczone na blasze), kwa艣nic臋 (zupa z kwa艣nej kapusty gotowanej na baraninie) i bombolki (dro偶d偶owe kluski z miodem).

S膮siednie gminy

Bukowina Tatrza艅ska, Ko艣cielisko, Poronin. Gmina s膮siaduje te偶 ze S艂owacj膮. Dzielnice Zakopanego: Centrum, Kasprusie, Skib贸wki, Krzept贸wki, Mra藕nica, Bu艅d贸wki, Spadowiec, Bog贸wka, Bystre, Jaszczur贸wka, Anta艂贸wka, Olcza, Toporowa Cyrhla, Guba艂贸wka, Harenda, Ku藕nice, Bilin贸wka, Ch艂ab贸wka.

Zakopane ciekawostki

* W 1676 roku wie艣 Zakopane, wraz z Olcz膮 i Poroninem, liczy艂a 43. mieszka艅c贸w.
* W 1886 r. Zakopane zosta艂o uznane za uzdrowisko, a dopiero w 1933 roku uzyska艂o prawa miejskie.
* Zakopane jest najwy偶ej po艂o偶onym miastem Polski. Le偶y na wysoko艣ci od 750 do 2301 metr贸w nad poziomem morza. Te 2301 metr贸w, to szczyt g贸ry 艢winicy, kt贸ra znajduje si臋 w granicach tego miasta.
* W Zakopanem odbywaj膮 si臋 festiwale i imprezy folklorystyczne, m.in. Jesie艅 Tatrza艅ska i Mi臋dzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem G贸rskich.

Czym r贸偶ni si臋 baca od juhasa i gazdy? I co to jest cepr?

G贸ral – to (w najwi臋kszym skr贸cie) mieszkaniec g贸r (teren贸w g贸rskich i podg贸rskich). Cepr – to troch臋 z艂o艣liwe g贸ralskie okre艣lenie turysty, kt贸ry przyjecha艂 w g贸ry na wypoczynek. I p艂aci za wszystko dudkami (pieni臋dzmi). Im wi臋cej dudk贸w, tym lepiej.

Myli si臋 jednak ten kt贸ry m贸wi, 偶e to g贸rale pas膮 owce na halach (czyli g贸rskich obszarach ziemi, nadaj膮cych si臋 do wypasu owiec). Ot贸偶 owce s膮 wypasane przez juhas贸w i bac贸w.

Baca, to starszy pasterz owiec, szef juhas贸w. Bo juhas, to m艂odszy pomocnik bacy.

A kim jest gazda? Jest to w艂a艣ciciel gospodarstwa wiejskiego na Podhalu. Jego 偶ona, to ga藕dzina. Czym ona si臋 zajmuje? Gospodarzy czyli gazduje. A gdzie mieszkaj膮 gazda i ga藕dzina? W swoim gospodarstwie czyli gazdostwie, lub inaczej: gazd贸wce.

S艂awomir Zapa艂a mi艂o艣膰 w Zakopanem

Kim jest S艂awomir, znany z hitu Mi艂o艣膰 w Zakopanem?

Muzea w Zakopanem. Zakopane ciekawostki

W Zakopanem jest Muzeum Tatrza艅skie im. dr. Tytusa Cha艂ubi艅skiego, jedno z najstarszych muze贸w regionalnych w Polsce. Idea jego powstania zrodzi艂a si臋 w 1888 r., wkr贸tce powo艂ano towarzystwo gromadz膮ce eksponaty. Prezentowane s膮 tu zbiory etnograficzne, przyrodnicze i geologiczne oraz sztuka ludowa. Od 1985 r. w Zakopanem dzia艂a Teatr im. Stanis艂awa Ignacego Witkiewicza.

Muzeum Tatrza艅skie

Zakopane

1. Gmach g艂贸wny Muzeum Tatrza艅skiego – Zakopane, ul. Krup贸wki 10
2. Muzeum Stylu Zakopia艅skiego 鈥濱nspiracje鈥澛– Zakopane, ul. Droga do Roj贸w 6
3. Muzeum Stylu Zakopia艅skiego w willi Koliba聽– Zakopane, ul. Ko艣cieliska 18
4, Galeria Sztuki XX wieku w willi Oksza聽– Zakopane, ul. Zamoyskiego 15
5. Galeria W艂adys艂awa Hasiora聽– Zakopane, ul. Jagiello艅ska 18b
6. Muzeum Kornela Makuszy艅skiego聽– Zakopane, ul. Tetmajera 15
7. Galeria Sztuki im. W. i J. Kulczyckich聽– Zakopane, ul. Droga do Kozienic 8

Podhale i Spisz

8. Muzeum Powstania Chocho艂owskiego, Chocho艂贸w 75
9. Dw贸r na 艁opusznej, 艁opuszna, ul. Gorcza艅ska 2
10. Zagroda Korkosz贸w, Czarna G贸ra, Zag贸ra 86
11. Zagroda So艂tys贸w, Jurg贸w 215

Zakopane ciekawostki: (c) Sadurski.com

Anegdota. Zakopane i Karol Wojty艂a (p贸藕niejszy papie偶 Jan Pawe艂 II)

Biskup Karol Wojty艂a uwielbia艂 je藕dzi膰 na nartach. Podczas jednego z takich wyjazd贸w, g贸ral podwi贸z艂 go saniami do Zakopanego. Zatrzyma艂 sanie przy swojej zagrodzie, poczeka艂 a偶 Wojty艂a przypnie narty do n贸g i powiedzia艂:
– Nie wiedzia艂em, 偶e biskup z Krakowa naprawd臋 je藕dzi na nartach!
Wojty艂a, odje偶d偶aj膮c na nartach, wykrzykn膮艂 do niego:
– W Biblii jest napisane: „B艂ogos艂awieni, kt贸rzy nie widzieli, a uwierzyli”.
> Wi臋cej anegdot Jan Pawe艂 II

Tatry

Tatry, to najwy偶sze pasmo w 艂a艅cuchu g贸r Karpat. Le偶膮 w 艁a艅cuchu Tatrza艅skim, w Centralnych Karpatach Zachodnich. Powierzchnia Tatr wynosi 785 km kwadratowych, z tego oko艂o 175 km虏 (22,3 %) le偶y w granicach Polski. D艂ugo艣膰 Tatr, mierzona od po艂udniowo-zachodnich podn贸偶y Ostrego Wierchu Kwacza艅skiego (1128 m) do wschodnich podn贸偶y Kobylego Wierchu (1109 m), wynosi w linii prostej 57 km. Tatry s膮 obj臋te ochron膮 przez ustanowienie na ich obszarze polskiego Tatrza艅skiego Parku Narodowego i s艂owackiego Tatrza艅skiego Parku Narodowego oraz przynale偶no艣ci do 艢wiatowej Sieci Rezerwat贸w Biosfery UNESCO. Tatry dziel膮 si臋 na: Tatry Zachodnie, Tatry Wschodnie, Tatry Wysokie i Tatry Bielskie.

Podhale

Region kulturowy w po艂udniowej Polsce u p贸艂nocnego podn贸偶a Tatr, w dorzeczu g贸rnego Dunajca z wy艂膮czeniem obszar贸w le偶膮cych na prawym brzegu Bia艂ki i prawym brzegu Dunajca, poni偶ej uj艣cia Bia艂ki. Podhale zajmuje 艣rodkow膮 cz臋艣膰 Kotliny Podhala, na po艂udniu wkracza w Tatry.

Najwi臋ksze miejscowo艣ci Podhala: Nowy Targ (historyczna stolica Podhala), Czarny Dunajec, Lud藕mierz, Zakopane, Bia艂y Dunajec, Szaflary, Bia艂ka Tatrza艅ska, Bukowina Tatrza艅ska, Poronin, Chocho艂贸w, Wit贸w i Gronk贸w.

Dowcipy o g贸ralach

鈥⒙ 鈥⒙ 鈥
Do starego bacy przychodzi juhas i pyta na czym Ziemia stoi.
– Ona stoi na trzech betonowych filarach.
– A na czym stoj膮 te filary?
– No, na takiej betonowej p艂ycie.
– A na czym stoi ta p艂yta?
– Oj juhasie, juhasie! Cosik mi sie zdaje, 偶e艣 przyszed艂 nie po nauki, ino 偶eby dosta膰 po pysku.

dowcipy o g贸ralach bacy kawa艂y humor g贸rale

G贸ralski humor

鈥⒙ 鈥⒙ 鈥
Zakopane. Krup贸wkami idzie g贸ral, a za nim biegnie pies. Nagle do g贸rala podchodzi policjant.
– Baco, czemu idziecie z psem bez smyczy i bez kaga艅ca?
– To nie m贸j pies.
– Jak to, przecie偶 idzie za wami!
– Ej偶e, on si臋 tak samo do mnie przyczepi艂, jak i wy.

鈥⒙ 鈥⒙ 鈥
Tury艣ci id膮cy z Zakopanego zobaczyli gazd臋 siedz膮cego bezczynnie nad potokiem.
– Gazdo, co robicie?
– 艁owi臋 ryby.
– Przecie偶 nie macie w臋dki.
– I co z tego?
– To poka偶cie jak 艂owicie.
– Jak postawicie flaszk臋, to poka偶臋.
Tury艣ci wyj臋li z plecaka p贸艂 litra w贸dki i wypili z gazd膮.
– No to teraz gazdo poka偶cie jak to robicie. Du偶o ju偶 z艂owili艣cie?
– Tym sposobem, to ju偶 pi膮t膮 flaszk臋.

G贸ralskie dowcipy o bacy

鈥⒙ 鈥⒙ 鈥
Bacy zaj臋temu wypasem stada owiec, zgin膮艂 gdzie艣 baran. Szuka艂 go przez ca艂y dzie艅, szuka艂, a偶 w ko艅cu po艂o偶y艂 si臋 w stogu siana i zasn膮艂. Po jakim艣 czasie przysz艂o dwoje turyst贸w i w tym samym stogu zacz臋li si臋 kocha膰.
– Hanka, tak ci臋 kocham, 偶e widz臋 w tobie ca艂y 艣wiat!
Baca:
– Panie, a nie widzicie tam gdzie mojego barana?

鈥⒙ 鈥⒙ 鈥
Zakopane. Siedzi baca na przyzbie i patrzy na id膮c膮 艣cie偶k膮 Jagn臋.
– Chod藕 no Jagna, poch臋do偶ymy.
– Co wy baco, do ko艣cio艂a id臋!
Po kilku minutach Jagna wraca.
– Wicie baco, take se my艣l臋… Ko艣ci贸艂 sta艂 i sta膰 bedzie, a z wami, to r贸偶nie bywa…

鈥⒙ 鈥⒙ 鈥
Siedzi baca z Zakopanego nad strumieniem i pierze kota. Zauwa偶a to jeden z turyst贸w i m贸wi:
– Baco, kot贸w si臋 nie pierze!
– A co wy tam wicie…
Po jakim艣 czasie turysta wraca, widzi bac臋, a obok niego martwego kota z wuba艂uszonymi oczami.
– A nie m贸wi艂em, baco, 偶e kot贸w si臋 nie pierze?
– Pierze si臋, pierze, ino sie nie wykr臋ca.

Dowcipy Zakopane ciekawostki: (c) Dobry Humor / Sadurski.com

> Informacje z Zakopanego, grudzie艅 2017

Zobacz te偶:
> Bydgoszcz
> Frombork
> Kazimierz Dolny