Dżdżownice to niepozorne, ale fascynujące stworzenia, nazywane przez Karola Darwina „cudownymi ogrodniczkami ziemi”. Są obojnakami – każdy osobnik ma narządy męskie i żeńskie, a podczas kopulacji wymieniają się plemnikami. Mają pięć par „serc”, oddychają przez wilgotną skórę i wychodzą na powierzchnię podczas deszczu (stąd nazwa od „dżdżu”). Drążąc tunele, spulchniają glebę, napowietrzają ją i użyźniają odchodami bogatymi w składniki odżywcze. Potrafią regenerować utraconą część ciała, a niektóre gatunki osiągają nawet metr długości. Bez nich gleba byłaby uboższa – to prawdziwi bohaterowie ekosystemu. Poznaj ciekawostki o dżdżownicach
Dżdżownica
1) Dżdżownice żyją na całym świecie, z wyjątkiem obszarów pustynnych i polarnych.
2) To niepozorne, ale fascynujące stworzenia, nazywane przez Karola Darwina „cudownymi ogrodniczkami ziemi”. Ich przodkowie – pierścienice – występowały już w prekambrze (ok. 4,6 miliarda – 541 milionów lat temu) w formie śladów kopalnych, a pewne skamieniałości annelidów pochodzą z ordowiku (485–444 milionów lat temu).
3) Dżdżownice jak ślimaki są obojnakami (hermafrodytami), czyli mają narządy męskie i żeńskie. Rozmnażają się przywierając do siebie brzusznymi stronami ciała. Wkrótce kokon z 20 jajami składany jest w ziemi i wylęgają się z niego małe dżdżowniczki.
4) Dżdżownice są bardzo pożyteczne dla ekosystemu. Dzięki drążonym w ziemi kanalikom, napowietrzają glebę.
5) Dżdżownice nie mają płuc, oddychają przez skórę. Skóra wytwarza nawilżający płyn, który pomaga im w przemieszczaniu się.
6) Dżdżownice zazwyczaj żyją od 4 do 8 lat w naturalnych warunkach. Żywotność zależy od gatunku, środowiska i drapieżników. Niektóre osobniki w laboratorium dożywają nawet 10 lat.
7) Tropikalne gatunki dżdżownic, jak australijska Megascolides australis, osiągają średnio 1 metr długości. Najdłuższe okazy tego gatunku mierzą do 3 metrów. Rekord należy do afrykańskiej Microchaetus rappi – ponad 6 metrów.
8) Dżdżownice nie mają oczu. O tym, że jest jasno, informuje je tkanka znajdująca się w skórze głowy.
9) Naukowcy zbadali, że odchody dżdżownic mają właściwości antybakteryjne.
Dżdżownica w Polsce – ciekawe fakty
10) Polska nazwa „dżdżownica” pochodzi od dżdżu (dawne określenie deszczu). Bo dżdżownice pojawiają się na powierzchni ziemi, gdy spadnie deszcz. Niektórzy na dżdżownice mówią też: rosówka (to określenie od porannej rosy na trawie).
11) Na świecie opisano ponad 6000 gatunków dżdżownic, należących głównie do rodziny dżdżownicowatych (Lumbricidae), choć szacunki mówią nawet o 7000 znanych lub potencjalnie do 30 000 nieopisanych. Ta ogromna różnorodność wynika z adaptacji do różnych środowisk – od tropikalnych lasów po gleby umiarkowane. W Polsce występuje znacznie mniej, bo tylko 32 gatunki, z czego około 10 jest pospolitych i często spotykanych w glebach rolniczych oraz ogrodach.
12) Typowa dżdżownica ziemna, jak pospolita rosówka (Lumbricus terrestris), ma ciało podzielone na 110–180 pierścieni (segmentów), co pozwala na elastyczne poruszanie się w glebie. Dorosłe osobniki osiągają długość od 10 do nawet 30 centymetrów, w zależności od gatunku i warunków. Charakterystyczna czerwono-fioletowa lub brązowa barwa grzbietu wynika z pigmentu porfiryny, który chroni przed światłem i pomaga w kamuflażu.
13) W żyznych glebach, zwłaszcza pastwiskach czy ogrodach, na jednym hektarze może żyć od kilkuset tysięcy do nawet 3 milionów dżdżownic, w zależności od wilgotności, zawartości materii organicznej i braku chemicznych zagrożeń. Taka gęstość populacji oznacza, że ich masa może przewyższyć wagę zwierząt hodowlanych na powierzchni. Dzięki drążeniu tuneli i przetwarzaniu resztek organicznych znacząco poprawiają strukturę i żyzność gleby.
Fakty i mity. Ciekawostki o dżdżownicach
14) Dlaczego dżdżownice wychodzą z ziemi po deszczu? Inaczej by się utopiły. Woda deszczowa wpadając do ziemi, zalewa korytarze dżdżownic.
15) Niektórzy twierdzą, że dżdżownica przecięta na pół ma zdolności regeneracji czyli z jednej po jakimś czasie powstają dwie dżdżownice. Prawdopodobnie jednak regeneruje się tylko w przednia część, gdyż tam dżdżownica ma najważniejsze organy. Podzielona na więcej części – zdycha.
Życie dżdżownicy
16) Aby dżdżownica stała się dorosłym osobnikiem, potrzebuje od kilkunastu do 40 tygodni, w zależności od gatunku.
17) Dżdżownice zjadają związki organiczne znajdujące się w ziemi. Niektóre dżdżownice są glebożerne. Dżdżownice bez pożywienia wpadają w stan odrętwienia. Może on trwać nawet kilka miesięcy.
18) Dżdżownice zimę spędzają głęboko w ziemi, tam gdzie ona nie zamarza, lub wpadają w stan odrętwienia.
Rekordowe dżdżownice
19) W 1967 roku w Afryce znaleziono dżdżownicę z gatunku Microchaetus rappi. Miała 6,7 metrów długości i ważyła 0,6 kg. Taki rozmiar mają długie węże.
20) Dżdżownica australijska osiąga długość 75 centymetrów i średnicę 2 centymetrów. Ale zdarzają się też okazy mające 3 metry długości.
Ciekawostki o dżdżownicach: (c) Sadurski.com
